Talep yavaşladı, Hindistan tehdidi kapıda: Gemi sökümde çifte tehlike

Talep yavaşladı, Hindistan tehdidi kapıda: Gemi sökümde çifte tehlike

Deniz taşımacılığında rekor navlunlar gemi söküm talebini yavaşlatırken, Hindistan’daki iki tesisin AB’nin onaylı gemi geri dönüşüm listesine alınması yeni bir tehdit yarattı. Sektör Türkiye’nin karar sürecine yönelik lobi faaliyetlerini hızlandırmasını istiyor.

07 Ekim 2026 00:00 Dünya'yı haber kaynağınız olarak eklemek için tıklayın!

Aysel YÜCEL

Navlunların rekor kır­ması ve ikinci el gemi fiyatlarının yeni inşa­ya yaklaşması söküm talebi­ni yavaşlatırken, bir darbe de Alang’dan geldi.

Avrupa Birliği (AB) Gemi Geri Dönüşüm Yö­netmeliği (EUSRR) kapsamın­da Avrupa Komisyonu tarafın­dan hazırlanan 16. liste güncel­leme taslağı, küresel denizcilik ve geri dönüşüm sektöründe krize neden oldu. Komisyonun, Hindistan’ın Gucerat eyaletine bağlı Alang-Sosiya bölgesinde faaliyet gösteren iki tesisi Av­rupa Gemi Geri Dönüşüm Te­sisleri Listesi’ne dahil etmeyi teklif etmesi, Avrupa’da sana­yi, sendikalar, armatör birlikle­ri ve sivil toplum kuruluşlarını karşı karşıya getirdi.

AB dışın­da Türkiye ve ABD’nin tesisle­rinin de yer aldığı listede den­gelerin sarsılacağını belirten İMEAK Deniz Ticaret Odası (DTO) Aliağa Şubesi Yönetim Kurulu Başkanı Adem Şimşek, Hindistan kararının Türkiye ve Aliağa gemi söküm sektörü için “çok büyük bir risk” teşkil etti­ğini söyleyerek Ankara ve sek­tör temsilcilerine lobi faaliyet­lerini hızlandırma çağrısında bulundu.

Avrupa Komisyonu’nun tek­lifine karşı çıkan Avrupa Çe­lik Üreticileri Birliği (EURO­FER), 7 milyon sanayi işçisini temsil eden IndustriAll Euro­pe, Avrupa Geri Dönüşümcü­ler Konfederasyonu (Recycling Europe / EuRIC), Avrupa Çev­re Bürosu (EEB), NGO Shipb­reaking Platform ve Transport & Environment, AB Komiser­leri Jessika Roswall ile Stépha­ne Séjourné’ye ortak bir mek­tup göndererek teklifin derhal geri çekilmesini talep etti.

Koalisyon, gemilerin gelgitli çamur düzlüklerine oturtula­rak kesildiği “beaching” yönte­minin hiçbir AB üyesi ülkede yasal olarak kabul görmediğini hatırlatarak, gelgit bölgelerin­de petrol türevlerinin, asbestin ve diğer tehlikeli kimyasalların toprağa, denize ve ekosisteme karışmasının teknik olarak en­gellenemeyeceğini vurguladı. Kanıt olarak ise bu yılın başla­rında bir başka Alang tesisinde yaşanan ağır yakıt (fuel-oil) sı­zıntısı gösterildi.

Muhalefet cephesi mesele­nin yalnızca çevre boyutuyla sı­nırlı olmadığını, ağır bir haksız rekabet ve sanayi tehdidi yarat­tığını da belirtti. EUROFER ve EuRIC, Avrupa’da ve onaylı ül­kelerde (Türkiye gibi) yüksek maliyetlerle katı çevre ve iş gü­venliği yatırımı yapmış tesisle­rin, düşük maliyetli beaching tersaneleri karşısında haksız rekabete uğrayacağını kaydet­ti. Ayrıca kullanım ömrünü ta­mamlamış gemilerin yeşil çe­lik üretimi ve döngüsel ekono­mi açısından çok kritik ikincil hammadde kaynağı olduğu ifa­de edilerek, hurda çeliğin Av­rupa sınırlarında ve yakın hav­zada tutulması gerektiği savu­nuldu.

Armatörler karşı taarruzda

Sanayi ve çevrecilerin mek­tubunun hemen ardından, kü­resel deniz ticaretinin dev çatı örgütleri karşı lobi atağı başlat­tı. BIMCO, Avrupa Armatörler Birliği (ECSA), Uluslararası Deniz Ticaret Odası (ICS), IN­TERCARGO, INTERTANKO, Cruise Lines International As­sociation (CLIA), INTERFER­RY ve Dünya Denizcilik Kon­seyi (WSC), AB Çevre ve Ulaş­tırma Bakanlarına ortak bir mektup göndererek iki Hint te­sisinin onaylanmasını istedi.

Armatör kulüpleri, kararın coğrafi konuma veya söküm yöntemine göre değil, münfe­rit tesislerin nesnel teknik de­netim performansına göre ve­rilmesi gerektiğini öne sürdü. Komisyon müfettişlerinin söz konusu iki tesiste yaptığı yerin­de incelemelerde AB standart­larının karşılandığının tespit edildiğini hatırlatan armatör­ler, buna rağmen reddedilme­nin AB sisteminin güvenilirli­ğini zedeleyeceğini savundu.

Ayrıca dünya genelinde filola­rın yaşlandığı, kullanım ömrü biten gemi sayısının hızla art­tığı ve AB onaylı listede büyük tonajlı gemileri sökecek yeter­li kuru havuz kapasitesi bulun­madığı ileri sürüldü. 26 Hazi­ran 2025’te IMO Hong Kong Konvansiyonu’nun (HKC) yü­rürlüğe girmesiyle birlikte Hindistan’daki tesislerin stan­dart yükselttiği savunuldu.

Şimşek: Bizim de lobi yapmamız gerekiyor

Avrupa’da yaşanan bu ge­rilimi ve Hindistan tehdidi­ni değerlendiren İMEAK DTO Aliağa Şubesi Yönetim Kuru­lu Başkanı Adem Şimşek, ge­lişmelerin Türkiye açısından doğuracağı tehlikelere dikkat çekti. Hindistan tesislerinin AB listesine girmesinin Aliağa için doğrudan bir tehdit oldu­ğunu belirten Şimşek, şu değer­lendirmelerde bulundu: “Çok büyük bir risk söz konusu.

Çün­kü biz zaten halihazırda Avru­pa Birliği tesisleri standartla­rına uygunuz. Şu an Aliağa’da 8 tane şirket Avrupa Birliği lis­tesine üye. Şimdi ne olacak? Bu 8 şirket zaten kendi arasında bir rekabet yaşarken, Hindis­tan da listeye girerse şimdi Av­rupa bayraklı gemiler için Hin­distan’la da rekabet edecekler. Onun için Hindistan’ın bu lis­teye girmemesi tabii ki Türki­ye’nin işine gelir.”

Türkiye’nin ve sektörün bu süreçte acil olarak diploma­tik ve kurumsal lobi yürütmesi gerektiğinin altını çizen Adem Şimşek şöyle devam etti: “Bi­zim de buna bir lobi yapmamız gerekiyor. İyi çalışmamız la­zım. Nerede çalışacağız? Avru­pa Birliği’nde ve Uluslararası Gemi Geri Dönüşüm Sanayici­leri Derneği’nde (ISRA). Çün­kü ISRA da bu işe karşı, çünkü ISRA da Avrupa kökenli bir ge­mi geri dönüşüm derneği.

O se­bepten dolayı işimiz birazcık zor olacak tabii ki. Hindistan onay alırsa Avrupalı bayraklı gemiler fiyattan dolayı doğru­dan oraya gidecek. Normalde o gemileri bize veriyorlardı; Av­rupa bayraklı gemiyi Hindistan sökemediği için biz alıyorduk, gerçi pahalı alıyorduk ama alı­yorduk. Şimdi armatörler ge­milerini orada daha iyi fiyata satacak.”

Gemi söküm talebi yavaşladı

Navlunların rekor seviyeler­de seyretmesi ve ikinci el gemi fiyatlarının yeni inşa gemi fi­yatlarına yaklaşması, gemi sö­kümüne yönelik talebi yavaş­latırken, Aliağa’da yılın ilk 9 ayında 60 gemi söküme geldi. Söküme gelen gemilerin top­lam tonajı yaklaşık 305 bin ton LDT’ye ulaştı. Geçen yılın aynı döneminde 55 geminin söküme geldiğini belirten sektör tem­silcileri, gemi sayısındaki artı­şın sınırlı kaldığına dikkat çek­ti. Adem Şimşek, söküm tesis­lerini denizcilik piyasasındaki arz-talep dengesiyle de zorlan­dığını ifade etti. Şimşek, “Yeni inşalar sürüyor. tüm segment­lerde navlun iyi gittiği için ar­matör, yaşlı gemisini hurdaya vermek yerine tamir ettirip ça­lıştırmaya devam ediyor. Böyle olunca da söküme gelen gemi sayısı azalıyor.”

Türkiye’de AB onaylı 8 tesis var

Türkiye’de gemi söküm işlemleri İzmir Aliağa’daki geri dönüşüm tesislerinde gerçekleştiriliyor. Aliağa’da 22 gemi geri dönüşüm tesisi 28 parselde faaliyet gösterirken, toplam geri dönüşüm kapasitesi yaklaşık 1 milyon ton seviyesinde bulunuyor. Tesislerin önemli bölümünü AB’nin Onaylı Gemi Geri Dönüşüm Listesi’nde yer alan tersaneler oluşturuyor. Aralık 2018’den bu yana Avrupa menşeli gemiler yalnızca Avrupa Komisyonu Onaylı Gemi Geri Dönüşüm Listesi’nde yer alan tesislerde sökülebiliyor. Türkiye, ABD’deki bir tersane ile birlikte AB dışından listeye giren tek ülke konumunda. Aliağa, Ocak 2020 itibarıyla liste kapsamındaki tesis sayısını 8’e çıkardı. Aliağa’daki diğer tesisler de listeye girmek için çalışmalarını sürdürüyor.

Kaynak: DÜNYA - İSTANBUL