Tarihi bir ticaret markasının sınavı: Cumhuriyetin mirasından panayıra

Soğuk Savaş yıllarında Doğu ve Batı bloklarının teknolojik rekabet alanına dönüşen, 1973'te Ay taşının sergilendiği ve II. Dünya Savaşı konjonktürüne rağmen 1943 yılında 1 milyon ziyaretçi eşiğini aşan bu tarihi organizasyon, uzun yıllar boyunca kent ekonomisine yüksek çarpan etkisi sağlayan ticari bir mobilizasyon merkezi işlevi gördü.

Ancak küresel ticaret dinamiklerinin ve ihtisas fuarcılığının hızla dönüştüğü son çeyrek asırda İEF, ticari derinliğini kaybetme ve yerel bir festival yapısına bürünme riskiyle karşı karşıya kaldı. Bu süreçte bir ay süren organizasyon takviminin 1979 ve 1986 yıllarında 20 güne, 2004'te 10 güne ve 2026 yılındaki 95’inci buluşmada 9 güne çekilmesi, fuarın işlevsel ekosistemindeki daralmanın nicel göstergelerinden biri oldu. Organizasyonun katma değer ve dış ticaret hacmi yaratan yapısından uzaklaşarak, ağırlıklı olarak akşam konserleri, yeme-içme stantları ve belediye tanıtım alanlarına kayması, fuarın makroekonomik vitrin misyonunu da zayıflattı.

Söz konusu kan kaybı, son yılların resmi ziyaretçi istatistiklerine de açıkça yansıdı. 2024 yılında 756 bin 635 ve 2025 yılında 776 bin 843 ziyaretçi çeken organizasyon için 2026 yılı öncesinde 1 milyon ziyaretçi hedefi koyulmuştu. Ancak 5-13 Eylül 2026 tarihlerinde gerçekleştirilen 95. İEF'nin resmi verileri, gerçekleşen toplam ziyaretçi sayısının 560 bin 295 kişide kaldığını tescil etti. Bir önceki yıla kıyasla sert bir gerilemeye işaret eden bu veri, fuarın kitleleri harekete geçirme ve ticari çekim merkezi olma kapasitesindeki aşınmayı bize gösterdi. Ortaya çıkan bu tablo, vizyoner bir revizyonu zorunlu kılıyor.

Ülkeye fuarcılığı öğretmiş bir şehirde, İEF’in yeniden bölge ekonomisinin dinamosu haline gelebilmesi için, fuarın bölgesel bir panayır görüntüsünden çıkarılarak, hedefinin uluslararası ticaret ve sanayi olduğu gerçeği stratejinin merkezine yerleştirilmeli ve konser, tiyatro ve sosyal etkinlikler ana omurgayı destekleyici birer tamamlayıcı unsur olarak korunmalı.

1923'ün iktisadi bağımsızlık vizyonuyla doğan, açılışındaki hedefi, yeni Türk ekonomisini dışarıya tanıtmak ve yabancı yatırımı, modernliği teşvik etmek olan İEF, sanayi ve dış ticaret odağını günümüz küresel pazarlarının gerekleriyle bütünleştirirse, “Türkiye'nin dünyaya açılan penceresi" unvanını sürdürülebilir kılar.