’Booking' yasa teklifi ‘geri çekilsin’ talebi

Merkezi Antalya’da bulunan Seyahat Acenteleri Yöneticileri Derneği (SAYD) Başkanı Mehmet Gem, Yabancı Dijital Konaklama Platformlarına İlişkin Kanun Teklifinin, 17 bini aşkın seyahat acentesi ve yasal meslek örgütünü dışarıda bırakacağını belirtti.

Bu taslağın, yalnızca seyahat acentelerinin varlığını değil, Türk turizminin dijital egemenliğini, pazar bağımsızlığını ve 85 milyon vatandaşın tüketici haklarını doğrudan tehdit eden hükümler içerdiğini öne süren Gem, kamuoyuna ‘uzlaşma ve denetim adımı’ gibi sunulmaya çalışılan düzenlemenin telafisi imkânsız tahribat yaratacağını kaydetti. Gem, açıklamasında şu görüşlere yer verdi:

‘’Temsilcilik açmak göz boyamadır. 1618 Sayılı Kanun By-Pass Edilemez. Türkiye Cumhuriyeti sınırları dâhilinde konaklama satışı, rezervasyon aracılığı ve seyahat organizasyonları münhasıran 1618 sayılı Seyahat Acenteleri ve Seyahat Acenteleri Birliği Kanunu ile yetkilendirilen acentelerin yasal tekelindedir. Türkiye’de faaliyet gösteren yerli seyahat acentelerimiz yüksek teminat mektupları vermekte, zorunlu istihdam şartlarını karşılamakta, sıkı denetimlere tabi tutulmakta ve Türk Ticaret Kanunu ile vergi mevzuatının tam mükellefi olarak ağır cezai ve hukuki sorumluluklar üstlenmektedir. Yabancı bir platforma; (Sen seyahat acentesi kurma, 1618 sayılı Kanun’un getirdiği hiçbir yükümlülüğe girme, teminat yatırma, denetime tabi olma; sadece göstermelik bir irtibat/temsilcilik bürosu aç, TGA’ya pay ver ve iç pazarda acentelik faaliyeti yürüt) demek, kanunu arkadan dolanmaktır.’’

Bu durumun, kendi ülkesinde katma değer ve istihdam üreten yerli sermayeli acentelere ceza kesmek ve küresel devlere ise modern kapitülasyonlar bağışlamak olduğunu ileri süren Gem, şöyle devam etti:

‘’Bakanlığın taslağındaki Temsilcilik Ofisi yaklaşımı, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun açısından da tam bir illüzyondur. İrtibat büroları ve temsilcilikler, Türkiye’de borç ve tazminat sorumluluğu üstlenmeyen, haczedilebilir mal varlığı bulunmayan, icra kabiliyeti taşımayan yapılardır. Ayıplı hizmet, rezervasyon iptali, oda uyuşmazlığı veya haksız kesinti yaşayan bir vatandaşımız Tüketici Hakem Heyetleri’ne gittiğinde karşısında yine gerçek bir borçlu bulamayacak. Uyuşmazlıklar (Yetkili mahkemeler yurt dışındadır) denilerek bot yazılımlara ve çözümsüz çağrı merkezi döngülerine mahkûm edilecektir.’’

Söz konusu platformların, tarafsız bir vitrin veya objektif bir arama motoru olmadığını vurgulayan Gem, ‘’Tüketicinin cihaz modelinden konumuna, geçmiş aramalarından anlık reflekslerine kadar işlenen kişisel verilerle "dinamik ve manipülatif fiyatlandırma" uygulanmaktadır. Yapay zekâ marifetiyle üretilen sahte aciliyet bildirimleriyle (Son 1 oda kaldı, Şu an 20 kişi inceliyor) panik satın almaları tetiklenmekte; oteller ise yüksek komisyon ve reklam bütçeleri vermeye algoritmik baskıyla zorlanmaktadır’’ dedi.

Turizm verisi ulusal egemenlik

Milyonlarca yerli ve yabancı misafirin seyahat tercihleri, harcama grafikleri, rotaları, iptal eğilimleri ve rezervasyon reflekslerinin, Türkiye’nin stratejik ekonomik verisi olduğuna dikkat çeken Mehmet Gem, sözlerini şöyle sürdürdü:

‘’Bu verinin doğrudan yurt dışı sunuculara akması ve orada işlenmesi, Türkiye turizminin fiyat politikalarını ve destinasyon yönetimini tamamen yabancı algoritmaların inisiyatifine bırakmak demektir. Kendi pazarını kendi verisiyle yönetemeyen bir turizm sektörü, uzun vadede fiyat belirleme gücünü de ulusal bağımsızlığını da kaybeder.’’

TBMM ve bakanlığa çağrı

17 bin seyahat acentesinin emeğini ve haklarını yok sayarak dar lobi çerçevesinde hazırlanan kanun taslağının hemen geri çekilmesini veya dondurulmasını isteyen SAYD Başkanı Gem, sözlerini şöyle tamamladı:

‘’Yabancı platformlara ‘ayrıcalıklı temsilcilik’ icat etmekten vazgeçilmeli. Eğer Türkiye pazarında seyahat ve rezervasyon satışı yapacaklarsa, 1618 sayılı Kanun kapsamında bizzat Seyahat Acentesi Belgesi almaları, Türkiye merkezli tam mükellef sermaye şirketi kurmaları ve yerli acentelerimizle harfi harfine aynı hukuki, cezai ve vergisel yükümlülüklere tabi olmaları zorunlu tutulmalıdır.Tüketici Hakem Heyetleri ve Türk mahkemeleri önünde doğrudan muhataplık tesis etmeyen hiçbir dijital modele yasal kılıf hazırlanmamalıdır. Hem 17 bin seyahat acentemizin 1618 sayılı Kanun ile korunan mesleki hukukunu ve alın terini hem de algoritmalar eliyle iradesi ve hakları aşındırılan Türk tüketicisinin hakkını sonuna kadar savunacağız.’’