Fon vurgununda bakın her şey nasıl göz önünde yaşanmış!

Bir yılda neler olmuş neler… Gidişata hiç bakılmadı mı? Vatandaşa “Gel gel” yapılan dönem

Sermaye Piyasası Kurulu 18 Eylül’de yaptığı açıklamada yatırım fonlarına ilişkin rehberde gerçekleştirilen değişikliklerin 28 Ağustos’ta kamuoyuna açıklanmasına kadarki süreçte neler yapıldığını kronolojik olarak izah etme gereği duydu. SPK özet olarak bir anlamda şunu söylüyordu:

“2025’in son çeyreğinde bazı portföy yönetim şirketlerinin fonlarında ekonomik gerçeklikten uzak birtakım uygulamalara rastlandı ve buna karşı önlem olarak bir dizi çalışma yapıldı. Bu çerçevede 28 Ağustos’taki rehber açıklanma sürecine kadar da şu, şu, şu aşamalardan geçildi…”

Fon vurgununun boyutu 800 milyar lira dolayında. Ama bu sorun, Borsa’da da çok büyük bir düşüşe yol açtı. Özellikle sorunlu fonların bünyesine konulan hisse senetlerini gidip doğrudan Borsa’dan alanlar bu hisse senetlerini günlerdir taban taban gittiği ve bu fiyattan bile satmaları mümkün olmadığı için çok büyük bir kayba uğradı. Vatandaş, zarar etmeyi göze alarak bile çıkmak istese bu senetlerde adeta hiç işlem olmuyor. Bu şekilde ortaya çıkan kaybın boyutunu ve bunun kaç yatırımcıyı ilgilendirdiğini kimse bilmiyor.

Tera’nın TLY fonu 270 milyar liralık boyutuyla 800 milyar lira dolayındaki toplam içinde tek başına çok önemli bir yere sahip. Bugün yalnızca TLY’de gün gün neler olduğunu irdelemek istiyorum.

Şu an işlem görmeyen bir fonun geçmiş fiyat hareketlerini bulmak neredeyse olanaksız. Bu yazımda kullandığım fiyatları ve yatırımcı sayılarını titiz çalışmasıyla finansal piyasalar uzmanı İris Cibre Lostar derledi. Bu verileri benimle paylaştığı için kendisine teşekkür ediyorum.

Bir yılda neler olmuş neler…

Dönelim SPK’nın 18 Eylül’de yaptığı açıklamaya…

Ne diyor SPK bu açıklamada:

“Bazı fonlarda sorun olduğunu geçen yılın son çeyreğinde fark ettik.”

O dönemden sonra neler yapıldığı da aynı açıklamada kronolojik bir sırayla yer almıştı.

Peki sorunun belirlendiği dönemden sonra gün gün ilan edilen aşamalarda TLY fonunun seyri nasıl olmuş, gelin buna bakalım…

Genel duruma ilişkin veriler tabloda yer alıyor.

Birkaç örnek verelim:

● Bir kere bu fonun halka açılmadan önceki yatırımcı sayısı 161, birim fiyat 574 lira, fonun büyüklüğü ise 30 milyar lira.

● Sorun 2025’in son çeyreğinde belirlenmiş, aslında çok daha önceden gözlenen olumsuzluklar belli ki vardı da, neyse… Son çeyrek olarak eylülün ortasını alalım; yatırımcı sayısı 161’den 22 bine fırlamış, birim fiyat da 574 liradan 1.321 liraya çıkmış.

● Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in “Manipülasyona izin verilmeyecek” açıklamasını yaptığı 4 Kasım’da artık yatırımcı sayısı 47 bin, birim fiyat 2.453 lira. Eylül ortasından beri yalnızca bir buçuk ayda olmuş bu hareket.

● Rehber hazırlıkları bir dizi yazışmayla ilerliyor. Şubatta TSPB ve MKK’dan görüş istendiğinde yatırımcı sayısı 50 bini aşmış, birim fiyat da 3.553 liraya ulaşmış, fon büyüklüğü artık 52 milyar lira.

● Farkında mısınız, hâlâ vakit var, en azından o an bir şekilde düğmeye basılsa sermaye piyasalarındaki çalkantı, ekonomiye binen yük ve vatandaşın kaybı çok daha az olacaktı. Hani mahkemeler telafisi güç ve imkansız konular olduğunda “yürütmeyi durdurma kararı” verir ya, öyle bir adım atılabilmiş olsa 2025 temmuzundan 2026 şubatına kadar olan dönemde ne yatırımcı sayısı 161’den 50 bine çıkardı, ne birim fiyat 574 liradan 3.553 liraya.

● Görüşler toplanmış ve TEFAS uygulama esasları SPK tarafından haziran ayında onaylanmış. Bu sırada artık yatırımcı sayısı 85 bin, fon büyüklüğü de 168 milyarı bulmuş.

● Rehberin yayımlandığı ağustos sonuna gelindiğinde iş işten geçmiş; fonda artık tam 111 bin yatırımcının parası var, fonun fiyatı 9 bin lirayı aşmış, büyüklük de 269 milyara ulaşmış.

Gidişata hiç bakılmadı mı?

Yangın ihbarı geçen yılın son çeyreğinde alınmış…

İtfaiye yangın yerine anında ulaşmış, “Hiçbir evin yanmasına izin vermeyeceğiz” kararlılığı dile getirilmiş…

İtfaiyeciler arazözü itinayla yangın yerine yaklaştırmış, yangın merdivenleri hazırlanmış, yangın kıyafetleri eksiksiz…

Ev yanıyor ama itfaiyecilerin hiç acelesi yok, sohbet ede ede hortumları çıkarıyorlar…

Kaç zaman sonra orada niye bulunulduğu ve yangını söndürmek gerektiği akla gelmiş gibi hortumlar eve doğrultulmuş ama artık iş işten çoktan geçmiş, evden geriye kurtarılabilecek pek bir şey kalmamış.

Şimdi insan düşünmeden edemiyor…

● Fonlarda tuhaf işler olduğu anlaşıldıktan sonra bunca çalışma yürütülürken, hiç kimsenin aklına “Sahi bu fonda durum ne, işi hızlandırmayı gerektirecek bir olumsuzluk var mı” diye sormak gelmedi mi?

● Hiç kimse bu fondaki ve tabii ki benzer diğer fonlardaki inanılmaz gidişatı görmedi mi?

● Evin tümüyle yanmasından sonra müdahale eden itfaiyeler gibi yapmak yerine soruna daha önce el atılamaz mıydı?

● Tabii ki en başta bu fonun halka açılmasına neden izin verildi?

Vatandaşa “Gel gel” yapılan dönem

● 2021 yılında kurulduğunda 1,3 lira olan fonun birim fiyatının 2025 başında 30 liraya çıkması çok önemli değil, fon zaten kapalı bir fon ve 12 kişi var. İyi güzel de 2025 yılında yatırımcıyı adeta cezbetmek istercesine yedi ayda birim fiyatın 30 liradan 574 liraya çıkması ve bu tarihte halka açılma isteğinin gelmesi karşısında kimsenin aklına “Bu fon nasıl bu kadar değer kazanıyor” sorusu gelmedi mi? Gelmemiş!

● Halka açılma izninden sonra tuhaflıklar belirlenmeye başlamış, bunu SPK açıklıyor, ben demiyorum ve önlem çalışmasına girişilmiş, hangi tarihte ne yapıldığını da SPK açıklıyor. Bu adımlar atılırken akıllara nasıl olur da fonun gidişatına bakmak gelmez!

● Yoksa bakıldı da böyle katlana katlana ve normal olmayan manipülatif işlemlerle giden bir fon için rehber değişikliği çalışması tamamlanana kadar yapılacak hiçbir şey yok muydu yani?