Çin'den 350 milyar dolarlık pazar tehdidi!

YAYINLAMA 30 Eylül 2026 00:00

GÜNCELLEME 30 Eylül 2026 00:26

Ekonomim haberlerini Google'da daha sık görün Ekonomim'i tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyerek nitelikli haberlere daha kolay ulaşın.

MERVE YİĞİTCAN

Küresel ticarette korumacılık rüzgarları ve ticaret savaşları dengeleri yeniden şekillendirirken, Türk ihracatçısı pazar kaybı ve fiyat baskısı riskiyle karşı karşıya. Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) tarafından hazırlanan “ABD’nin Uyguladığı Tarife Sonrası Çin Dış Ticaretinin Analizi” raporu düzenlenen bir basın toplantısıyla kamuoyuna açıklandı. Toplantıda konuşan DEİK Başkanı Nail Olpak, küresel ticaretteki belirsizliklerin arttığı bir dönemde, ABD ek tarifelerinin ardından Çin’in değişen ticaret rotalarının Türkiye’ye etkilerini kapsamlı biçimde değerlendirdi. İş dünyası için en kritik konunun “öngörülebilirlik” olduğunu vurgulayan Olpak, “İş hayatında yüksek enflasyonu, faizi ve diğer iç unsurları bir şekilde yönetmeyi öğrendik. Ancak belirsizliği yönetmek en zor konu ve bugünün dünyasında kesin olan tek şey belirsizliğin kendisi” ifadelerini kullandı.

Dış ticaretin yeni adresi neresi olacak?

ABD ile Çin arasındaki tarife savaşlarının tarihsel gelişimine değinen Olpak, ABD’nin Çin’e karşı verdiği yıllık 650 milyar dolarlık dış ticaret açığını kapatmak üzere başlattığı ek tarife hamlelerinin bugün sonuç verdiğini belirtti. ABD’nin Çin ile olan ticaret açığının 300 milyar dolar seviyelerine çekildiğini kaydeden Olpak, geriye kalan yaklaşık 350 milyar dolarlık mal ve üretim kapasitesinin akıbetine dikkat çekti: “Pek çok kişi başlarda 'Türkiye bu yeni dönemde ABD’ye ne kadar mal satabilir?' sorusuna odaklandı. Oysa asıl soru şuydu: Çin’in ABD’ye satamadığı bu devasa kapasite ne olacak? Çin üretimi kapatmıyor, hala yüzde 5 civarında büyüyor. Üretim altyapısı yerinde duruyor ve ürettiği malı denize dökecek değil. İşte o mal ve kapasite, dönüşerek bizim ana ihracat pazarlarımıza akmaya başladı.”

Rafa girmek için agresif fiyat kıracaklar

Çin’in ABD dışında kalan pazarlara nüfuz etme stratejisinin Türk ihracatçısı üzerinde çift taraflı bir baskı oluşturduğunu dile getiren Olpak, kur-enflasyon makası ve maliyet artışları nedeniyle zaten zorlanan ihracatçının bir de dış pazarlarda ciddi bir fiyat bozulmasıyla yüzleştiğini vurguladı. “İhracatçımızın maliyet ve finansman kaynaklı haklı şikayetleri var. Ancak resmin bir de dışarıdaki ayağı bulunuyor” diyen Olpak, şöyle devam etti: “Sizin ürününüz üçüncü ülkedeki rafta duruyor. Çin, ABD’ye satamadığı malı ya da o kapasiteyle ürettiği yeni ürünü oraya sokmak istediğinde raftaki bizim ürünümüzü indirmeyi hedefleyecek. Bunu yapmak için de son derece agresif fiyat politikaları uygulayacak, daha cazip finansman koşulları sunacak. Bu durum bizim ürünümüzün yerini alma tehlikesi yarattığı gibi, ihracatçımızın satış fiyatlarını aşağı çekmek zorunda kalmasına, yani pazarın fiyat yapısının bozulmasına yol açacak.”

Afrika ve Orta Doğu’da risk var

DEİK raporunun önemli çıktılarını aktaran Olpak, şu bilgileri paylaştı: “Çin’in ABD pazarına alternatif olarak ilk etapta yükseliş sağladığı ilk pazar ASEAN ülkeleri... ASEAN ülkeleri ilk bakışta bizim için sıkıntı değil. Ancak ASEAN bölgesinde Hong Kong da var ve Hong Kong kritik bir ‘re-export’ kapısı. Dolayısıyla buradan çıkan malların nereye gittiğini de bilmiyoruz.

ASEAN ülkelerinin ardından Çin’in Afrika ve Ortadoğu bölgelerine yüklendiği görüldü. Türkiye’nin geleneksel ana pazarları arasında yer alan Mısır, Cezayir ve Libya’da Çin’in ihracatı ciddi bir ivme kazandı. Türkiye’nin Cezayir’e ihracatı gerileme eğilimine girerken, Mısır’da 4-5 milyar dolar bandında yatay seyreden Türk ihracatına karşın Çin pazar payını hızla artırdı. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) gibi pazarlarda da Çin’in varlığı belirgin şekilde tırmandığı görüldü.”

Orta Koridor, yakınlık avantajımızı gölgeleyebilir

Kuşak ve Yol Projesi kapsamında Orta Koridor’un önemine de değinen DEİK Başkanı Olpak, Çin’in lojistik hızını artırma hedeflerinin Türk ihracatçısının en büyük kozlarından biri olan ‘yakınlık ve hızlı teslimat’ avantajını tehdit ettiğini belirtti. Şanghay’dan kalkan bir geminin Avrupa’ya ulaşmasının deniz yoluyla 35-45 gün sürdüğünü, ancak Orta Koridor üzerindeki tren denemeleriyle bu sürenin 11 güne kadar indirildiğini hatırlatan Olpak, şunları söyledi:

“Balıkesir’den, Antep’ten, Malatya’dan çıkan bir TIR’ımızın Avrupa’ya varış süresi bir haftayı buluyordu. Çin bunu trenle 11 güne indirdiğinde bizim Asya-Pasifik’e karşı en büyük avantajımız olan lojistik üstünlüğümüz zayıflıyor. Çin ile ne fiziki ne de ticari bir savaş vererek bunu durduramayız; dünyanın devleri durduramıyor. Burada stratejik düşünmeliyiz. O trenler Avrupa’ya mal götürdükten sonra geriye boş dönmeyecek. İkinci odak noktamız şu olmalı: O trenlerin dönüş yükünü Batılı ülkelerin doldurması yerine, biz nasıl kendi ürünlerimizle doldurabiliriz? Bütün stratejimizi bu gerçekliğe göre yeniden konumlandırmalıyız.”

Emre Tezmen'in DEİK'teki koltuğuna akredite başkan atanacak

Geçtiğimiz günlerde ABD'de iş insanlarıyla bir araya gelen DEİK Başkanı Nail Olpak, orada fon soruşturması kapsamında kendisine herhangi bir soru gelmediğini de belirterek, "ABD'de fon krizi sorulmadı. (Krizle ilgili) Orada hukuki süreç işliyor. Yanlış yapan varsa üzerine gidilmeli ve yanlış yapan kimse gereği yapılmalı" dedi. Soruşturma kapsamında tutuklanan Emre Tezmen, DEİK Türkiye-Finlandiya İş Konseyi Başkanı idi. Tutuklanmasının ardından koltuğa kim geçeceğine ilişkin soruya Olpak, "koltuk boşaldığı zaman akredite başkan atama yapıyoruz. Yönetim kurulu toplantısında akredite başkan ataması yapacağız. 19 Ekim'de yönetim kurulu toplantısı olacak" diye konuştu.