Yapay zeka kullanımı küresel çapta artıyor

Aram Ekin Duran eduran@ekonomist.com.tr
Diğer Yazıları
Yapay zeka kullanımı küresel çapta artıyor

Yapay zekâ kullanımındaki küresel artıştan Türkiye ekonomisinin 2030 projeksiyonlarına, cari dengeden tüketici ve reel sektör güvenine haftanın öne çıkan ekonomi verileri.

27 Eylül 2026 | 09:20

Yapay zeka teknolojileri, her geçen gün gündelik yaşamımızda daha çok yer kaplamaya başladı. İş yaşamından eğitime, sağlıktan eğlenceye her alanda yapay zeka uygulamaları 100 milyonlarca insan için vazgeçilmez hale gelmiş durumda. Öte yandan son dönemde ABD’deki teknoloji devi şirketlerin üst düzey yöneticileri tarafından yapay zekanın dizginlenmesine dönük yapılan açıklamalar ise bize bu devrimsel teknolojinin tehlikeleri açısından hayati önem taşıyor.

Web’te AI trafiği yüzde 46 arttı

Buna rağmen ‘insanlığın sonunu getirebilir’ şeklinde yorumlara dahi neden olan yapay zeka teknolojilerinin kullanım sıklığı giderek artıyor. AITools. xyz tarafından derlenen ve 9.500’den fazla yapay zekâ aracına ilişkin Semrush ve Ahrefs trafik tahminlerini kullanarak oluşturulan verilere göre, AI araçları 2025’te dünya genelinde 125,7 milyar web ziyareti aldı. Böylelikle yapay zekâ araçlarının internet trafiği 2025’te yüzde 46 arttı. ABD 26,9 milyar ziyaretle ilk sırada yer alırken, Hindistan 12 milyar, Brezilya 7 milyar ziyaretle ABD’yi takip etti. Türkiye ise 1,92 milyar ziyaretle 19’uncu sırada yer aldı. Türkiye’de 2 milyara yaklaşan ziyaret sayısı yapay zekaya olan yüksek ilgiyi gözler önüne seriyor.

Sıralama, ülkelerdeki kullanıcı sayısını değil, yapay zekâ aracı internet sitelerine yapılan ziyaretlerin toplamını gösteriyor. Aynı kişinin birden fazla ziyareti sayılabildiği gibi farklı yapay zekâ araçlarına yapılan ziyaretler de ayrı ayrı hesaplanıyor. Mobil uygulamalardaki oturumlar ise veri setine dahil edilmiyor.

ABD açık ara ilk sırada

ABD, 26,92 milyar AI aracı web sitesi ziyaretiyle dünya sıralamasının zirvesinde bulunuyor. Bu rakam küresel toplam ziyaretlerin yüzde 21,4’üne karşılık geliyor. Hindistan 11,96 milyar ziyaret ve yüzde 9,5 payla ikinci, Brezilya ise 7,02 milyar ziyaret ve yüzde 5,6 payla üçüncü sırada yer alıyor. Almanya 4,57 milyar ziyaretle dördüncü, Birleşik Krallık 3,84 milyarla beşinci sırada bulunuyor. Türkiye ise 2025 yılında yapay zekâ aracı internet sitelerine 1,92 milyar ziyaret gerçekleştirerek listede 19’uncu sırada yer aldı. Türkiye’nin küresel AI aracı web sitesi trafiğindeki payı yüzde 1,5 olarak hesaplandı. Sıralamada özellikle Güneydoğu Asya ülkelerinin dikkat çekici konumu öne çıkıyor. Endonezya 3,66 milyar ziyaretle altıncı, Filipinler 2,93 milyar ziyaretle 10’uncu, Vietnam 2,67 milyar ziyaretle 12’nci sırada bulunuyor. Çin ise 2,42 milyar ziyaretle 15’inci sırada yer alıyor. Ancak Çin’in sıralamadaki konumu değerlendirilirken veri setinin yalnızca web sitesi ziyaretlerini kapsadığı, mobil uygulama kullanımını içermediği dikkate alınıyor. Öyle görünüyor ki, tüm tehlikeleri ve bilinmezliklerine rağmen küresel toplumun yapa zeka ilgisi artarak devam edecek.

Cari denge 8 ay sonra fazla verdi

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, temmuz ayına ilişkin ödemeler dengesi istatistiklerini yayımladı. Buna göre, temmuz ayında cari işlemler hesabı 36 milyon dolar fazla kaydederek sekiz aylık bir aranın ardından ilk kez artıya geçti. Aynı dönemde altın ve enerji hariç cari işlemler hesabı da 4 milyar 972 milyon dolar fazla verdi. Ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığı 5 milyar 579 milyon dolar olarak gerçekleşti.

Finans hesabına ilişkin verilere göre, 2026 yılı temmuz ayı yıllıklandırılmış cari açığın finansmanına net portföy yatırımları 6 milyar dolar, krediler 50,9 milyar dolar ve ticari krediler 400 milyon dolar katkı verdi. Buna karşılık finansal türevler 5,1 milyar dolar, net doğrudan yatırımlar 300 milyon dolara ve net efektif ve mevduatlar 22,5 milyar dolar negatif yönde etkiledi. Merkez Bankası döviz cinsinden net rezerv azalışı ise 31,5 milyar dolar olarak kaydedildi.

Yurt dışı yatırımlar 640 milyon dolar arttı

Temmuz ayında doğrudan yatırımlar kaynaklı net girişler 514 milyon dolar olarak gerçekleşti. Yurt dışı yerleşiklerin Türkiye’ye toplam doğrudan yatırımları 1 milyar 154 milyon dolar artarken, yurt içi yerleşiklerin yurt dışındaki doğrudan yatırımları 640 milyon dolar arttı. Gayrimenkul yatırımlarında, yurt içi yerleşiklerin yurt dışında 169 milyon dolar gayrimenkul alımı, yurt dışı yerleşiklerin ise Türkiye’de 322 milyon dolar net gayrimenkul alımı yaptığı görüldü. Portföy yatırımları ise temmuz ayında 5 milyar 841 milyon dolar tutarında net giriş kaydetti.

Türkiye 2030’da kaçıncı büyük ekonomi olacak?

Yurt içinde veri akışının seyrek olduğu son bir haftada, biz de gözlerimizi yakın gelecek öngörülerine çevirdik. Türkiye’de tartışılması çok sevilen konulardan biri de dünya ekonomisi içerisindeki yerimizdir. Ülkelerin GSYH büyüklükleri baz alınarak yapılan hesaplamalarda, Türkiye uzun yıllardır ilk 20 ülke içerisinde yer alıyor. Ancak bu hesaplama, yöntem bakımından doğru olsa da ülkelerin vatandaşlarına sunduğu olanaklar ve gelir adaleti gibi parametreler hesaba katılmadığı için, yalnızca GSYH büyüklüğü günün sonunda vatandaşlar için çok da bir şey ifade etmiyor. Örneğin, kantonlara göre farklılık gösterse de aylık asgari ücretin yaklaşık 5 bin dolar olduğu İsviçre, en büyük 20 ekonomi içerisinde yer almazken, asgari ücretin yaklaşık 650 dolar olduğu Türkiye ilk 20’de yer alıyor. Biz yine de yakın gelecek projeksiyonlarına bir göz atalım:

Dünya ekonomisinin 2030 yılına kadar yaklaşık 25 trilyon dolar büyümesi bekleniyor. Uluslararası Para Fonu’nun (IMF) Dünya Ekonomik Görünüm Raporu’ndaki tahminlere göre küresel nominal GSYH’nin 2030’da 150,3 trilyon doları aşması öngörülüyor. 2030 projeksiyonlarında ABD 37,678 trilyon dolarlık GSYH ile dünyanın en büyük ekonomisi olmaya devam ederken, Çin 26,047 trilyon dolarla ikinci sırada yer alacak. Almanya ve Hindistan ise üçüncü sıra için birbirine oldukça yakın görünüyor. Almanya’nın 2030 GSYH’sinin 6,178 trilyon dolar, Hindistan’ın ise 6,173 trilyon dolar olması bekleniyor. İki ülke arasındaki fark yalnızca 5 milyar dolar.

ABD açık ara lider

Türkiye’nin 2030 yılında 1,934 trilyon dolarlık nominal GSYH’ye ulaşması bekleniyor. Bu büyüklük Türkiye’yi dünya ekonomileri sıralamasında 17. sıraya yerleştiriyor. Türkiye’nin dünya ekonomisinden alacağı payın ise yüzde 1,3 olması öngörülüyor. Türkiye’nin hemen üzerinde 2,082 trilyon dolarlık GSYH tahminiyle Endonezya, hemen arkasında ise 1,655 trilyon dolarla Hollanda bulunuyor.

Çin’in büyüklüğü AB'ye ulaşacak

Projeksiyonlara göre Asya ve Ortadoğu’nun toplam ekonomik üretimi 2030’da 55,7 trilyon dolara ulaşacak. Bu rakam dünya ekonomisinin üçte birinden fazlasına karşılık geliyor. Çin ve Hindistan’ın ardından Japonya’nın 5 trilyon dolarlık ekonomiyle bölgenin en büyük ekonomilerinden biri olması bekleniyor. Güney Kore’nin 2,267 trilyon dolar, Endonezya’nın ise 2,082 trilyon dolar büyüklüğe ulaşacağı tahmin ediliyor. Avrupa ekonomisinin toplam büyüklüğünün ise 2030’da yaklaşık 37 trilyon dolar olması öngörülüyor.

Tüketici güveni yılbaşından beri yükselişte

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) iş birliğiyle yürütülen tüketici eğilim anketinin eylül ayı sonuçları açıklandı. Ağustosta 90,8 seviyesinde bulunan tüketici güven endeksi, eylülde yüzde 1,3 artarak 91,9’a çıktı. Alt endeksler incelendiğinde, gelecek 12 aylık dönemde dayanıklı tüketim mallarına harcama yapma düşüncesi aylık bazda yüzde 3,6 artarak 105,1’den 108,8’e yükseldi. Gelecek 12 aylık dönemde hanenin maddi durum beklentisi yüzde 0,6 artarak 93,7’ye çıkarken, genel ekonomik durum beklentisi yüzde 0,5 yükselişle 89,8 oldu. Mevcut dönemde hanenin maddi durumunu gösteren endeks ise yüzde 0,1 gerileyerek 75,4’ten 75,3’e indi.

Reel sektör güveni geriledi

Öte yandan TCMB verilerine göre, mevsimsellikten arındırılmamış Reel Kesim Güven Endeksi eylülde 0,8 puan azalarak 102’ye geriledi. Mevsimsellikten arındırılmış endeks ise 0,1 puan artışla 102,5 olurken, kapasite kullanım oranı iki aylık düşüşün ardından yeniden yükseldi. Bu arada mevsimsel etkilerden arındırılmış Kapasite Kullanım Oranı ise bir önceki aya göre 0,6 puan artarak yüzde 74,1 oldu. Mevsimsel etkilerden arındırılmamış Kapasite Kullanım Oranı da bir önceki aya göre 0,7 puan artarak yüzde 74,2’ye çıktı. Böylece kapasite kullanım oranı iki aylık düşüşün ardından yeniden yükselişe geçti. Mal grupları incelendiğinde, eylül ayında en yüksek aylık artış yatırım mallarında kaydedildi. Bu grupta kapasite kullanım oranı ağustostaki yüzde 69,7 seviyesinden yüzde 73,1’e yükseldi.

Aram Ekin Duran eduran@ekonomist.com.tr
Diğer Yazıları