ABD dizel ihracatını yasaklarsa Avrupa'da arz krizi yaşanır mı?

ABD'de dizel fiyatının galon başına 6,5 doları aşmasının ardından gündeme gelen ihracat yasağı planı küresel piyasada dengeleri değiştirdi. Beyaz Saray'ın 90 günlük kısıtlama taslağı Avrupa'da tedarik endişesini artırdı.

YAYINLAMA 24 Eylül 2026 11:46

GÜNCELLEME 24 Eylül 2026 11:49

Ekonomim haberlerini Google'da daha sık görün Ekonomim'i tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyerek nitelikli haberlere daha kolay ulaşın.

Takip Et

ABD'de dizel fiyatlarının galon başına 6,5 doların üzerine çıkmasının ardından yakıt piyasasında ihracat yasağı tartışması başladı. Donald Trump, fiyatları düşürmek amacıyla dizel ihracatının yasaklanmasını desteklediğini açıkladı. Beyaz Saray tarafından hazırlanan plan, yasağın 90 gün süreyle ve yıl sonuna kadar uygulanmasını öngördü.

Beyaz Saray 90 günlük kısıtlama üzerinde çalıştı

Taslağa göre dizel ihracatına getirilecek yasak geçici nitelik taşıdı. Uygulamanın 90 gün boyunca devrede kalması ve yıl sonuna kadar sürdürülmesi hedeflendi. Planın kısa vadede ABD iç piyasasında fiyat ve stok baskısını hafifletmesi beklendi.

Avrupa ithalatının yarısını ABD'den karşıladı

Avrupa ve Latin Amerika, ABD dizelinin başlıca alıcıları konumunda yer aldı. Avrupa, yıl başından bu yana dizel ithalatının yaklaşık üçte birini ABD'den sağladı. Söz konusu oran ağustos ayında %50 seviyesine yükseldi. Avrupa, dizel tüketiminin yaklaşık %70'ini kendi üretimiyle karşılamasına rağmen ithalata bağımlılık devam etti.

ABD dizel ihracatının yaklaşık üçte biri Güney Amerika'ya sevk edildi, önemli bir bölümü Orta Amerika'ya gitti. Brezilya, Şili, Meksika, Peru, Fransa, Birleşik Krallık ve Fas, ABD rafinerilerinde işlenen dizelin ana alıcıları arasında yer aldı.

Küresel arzda daralma derinleşti

Küresel dizel arzını daraltan unsurlar art arda sıralandı. Rusya'daki arz sorunları ve Basra Körfezi ülkelerinin rafine ürünleri Hürmüz Boğazı ile Kızıldeniz üzerinden taşımada karşılaştığı güçlükler sevkiyat akışını aksattı.

İran ve Ukrayna'daki savaşlar nedeniyle günlük yaklaşık 5 milyon varillik rafinaj kapasitesi devre dışı kaldı. Londra dizel piyasasında fiyatlar, ham petrol fiyatlarının görece istikrarlı seyrine karşın %7 artış kaydetti.

İspanya ABD'den alımını ikiye katladı

Avrupa içinde İspanya öne çıktı. İspanya, ocak-temmuz döneminde ABD'den dizel alımını neredeyse iki katına çıkardı. Ülkede faaliyet gösteren sekiz rafineri, diğer büyük Avrupa ülkelerine kıyasla daha güçlü üretim kapasitesi sağladı.

Washington'da görüş ayrılığı ortaya çıktı

Bazı Cumhuriyetçi senatörler ihracat yasağına destek verirken, Enerji Bakanı Chris Wright ve İçişleri Bakanı Doug Burgum planın yaratabileceği sonuçlara ilişkin çekincelerini dile getirdi. Yönetim içinde yasağın olası etkilerine yönelik farklı değerlendirmeler yapıldı.

Benzin fiyatlarına sıçrama riski oluştu

Yasağın ABD'de dizel fiyatlarını kısa vadede düşürmesi öngörüldü. Buna karşılık rafineri karlarında yaşanacak gerilemenin toplam üretimi azaltması ve ABD'de benzin fiyatlarını yukarı taşıması riski oluştu.

ABD'nin dizel ihracatını durdurması halinde Avrupa ve Latin Amerika'da tedarik baskısının artabileceği, dönemsel kıtlıklar ve daha yüksek fiyatların gündeme gelebileceği belirtildi. Böyle bir adımın ABD'nin güvenilir enerji tedarikçisi konumuna zarar verebileceği ifade edildi.