Birleşmiş Milletler, Orta Doğu kaynaklı enerji şokunun enflasyonu yeniden hızlandırdığını ve birçok merkez bankasında faiz indirimlerini geciktirdiğini açıkladı. Brent petrol şubattan bu yana yaklaşık yüzde 40 yükselirken büyüme görünümü zayıfladı.
Murat Ali Oral 23 Eylül 2026 09:44 23 Eylül 2026 09:49 Dünya'yı haber kaynağınız olarak eklemek için tıklayın!Birleşmiş Milletler’in küresel ekonomiye ilişkin eylül güncellemesi, enerji fiyatlarındaki yükselişin yalnızca akaryakıt maliyetlerini değil, faiz ve büyüme görünümünü de değiştirdiğini ortaya koydu. Petrolün 100 dolar çevresindeki seyri, dezenflasyon sürecinin önündeki en önemli risklerden biri haline geldi.
Brent şubattan bu yana yüzde 40 yükseldi
Rapora göre Brent petrolün fiyatı şubat ayından bu yana yaklaşık yüzde 40 artarak 100 dolar civarına ulaştı. Motorin, jet yakıtı ve ısınma amaçlı petrol ürünlerindeki artışın ise ham petroldeki yükselişten daha sert olduğu belirtildi.
Enerji maliyetlerindeki bu hareket, üretimden ulaşıma kadar geniş bir alanda maliyet baskısını yeniden artırıyor. Petrol fiyatlarının yüksek kalması durumunda bu etkinin tüketici fiyatlarına daha güçlü yansıması riski bulunuyor.
Buna karşılık küresel ekonominin geçmiş petrol krizlerine kıyasla enerjiye daha az bağımlı olması, mevcut stoklar, enerji tedarikinin çeşitlenmesi ve bazı ülkelerde uygulanan destek önlemleri ilk aşamada büyüme üzerindeki darbeyi sınırlıyor.
Faiz indirimlerinin takvimi bozuldu
Enerji fiyatlarının yeniden enflasyon üretmesi merkez bankalarının önündeki denklemi de değiştirdi. Birçok ülkede daha önce beklenen faiz indirimlerinin ertelendiği, bazı merkez bankalarının ise para politikasını daha da sıkılaştırmak zorunda kaldığı belirtiliyor.
Yüksek faizlerin daha uzun süre korunması, şirketlerin ve hanehalkının borçlanma maliyetlerini artırırken devletlerin finansman yükünü de büyütüyor.
Uzun vadeli devlet tahvili faizlerinin büyük gelişmiş ekonomilerde son yılların yüksek seviyelerine çıkması, kamu bütçelerinde yatırım ve sosyal harcamalar için ayrılabilecek alanı da daraltıyor.
Küresel büyüme yüzde 2,6'da kalacak
BM, dünya ekonomisinin 2026 yılında yüzde 2,6 büyümesini bekliyor. 2027 için öngörülen büyüme oranı ise yüzde 2,9 seviyesinde.
Bu oranlar, pandemi öncesindeki yaklaşık yüzde 3,2'lik büyüme hızının altında kalıyor. Böylece küresel ekonomi yüksek enerji maliyetleri, sıkı finansman koşulları ve jeopolitik belirsizliklerin aynı anda baskı yarattığı bir döneme giriyor.
Orta Doğu'daki gelişmelerin enerji ve emtia piyasalarında yeni kesintiler yaratması halinde büyüme üzerindeki aşağı yönlü riskin daha da güçlenebileceği belirtiliyor.
Yapay zekâ ticareti büyümeyi destekledi
Enerji şokuna rağmen dünya ekonomisinde bazı alanlar direnç göstermeye devam ediyor. Özellikle yapay zekâ yatırımlarının yarattığı teknoloji talebi, ticaret ve sanayi üretimine destek veriyor.
Küresel mal ticareti yılın ilk beş ayında yüzde 5,4 arttı. Bu büyümede yarı iletkenler, elektronik ürünler ve yapay zekâ altyapısında kullanılan teknolojilere yönelik güçlü talep önemli rol oynadı.
İşgücü piyasalarının birçok ekonomide dirençli kalması da hanehalkı harcamalarını destekleyerek enerji maliyetlerindeki yükselişin büyümeye etkisini şimdilik sınırlandıran unsurlar arasında yer aldı.
Türkiye için petrol-enflasyon-faiz hattı kritik
Enerji ithalatçısı Türkiye açısından petrol fiyatlarının seyri enflasyon, akaryakıt fiyatları ve dış ticaret dengesi üzerinden doğrudan önem taşıyor.
Türkiye'nin yeni Orta Vadeli Programı'nda da küresel enerji ve emtia fiyatlarındaki artışların enflasyon üzerinde ilave baskı oluşturduğu belirtiliyor. Petrol fiyatlarının yüksek seyri nedeniyle yurt içi akaryakıt fiyatları üzerindeki etkinin sınırlandırılması için eşel mobil sisteminin devreye alındığı hatırlatılıyor.
Petrol fiyatlarının yüksek seviyelerde kalması, bir yandan enerji ithalat faturasını artırma riski taşırken diğer yandan enflasyondaki düşüş hızını sınırlayabilir. Küresel merkez bankalarının faiz indirimlerini geciktirmesi ise Türkiye gibi gelişmekte olan ekonomiler açısından dış finansman maliyetlerinin daha uzun süre yüksek kalmasına yol açabilir.
Bu nedenle önümüzdeki dönemde yalnızca petrolün fiyatı değil, enerji şokunun küresel enflasyona ne kadar yansıyacağı ve büyük merkez bankalarının faiz takvimini ne ölçüde değiştireceği de Türkiye piyasaları açısından yakından izlenecek.
Kaynak: HABER MERKEZİ
Yorumlar (0)
Giriş yaparak yorum yazabilirsin.
İlk yorumu sen yaz.