İran'dan Fed'e Hürmüz Boğazı göndermesi: Faiz artışıyla petrol üretilemez

YAYINLAMA 18 Eylül 2026 13:39

GÜNCELLEME 18 Eylül 2026 13:42

Ekonomim haberlerini Google'da daha sık görün Ekonomim'i tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyerek nitelikli haberlere daha kolay ulaşın.

Merkez bankacılığının en temel referanslarından biri olan Taylor Kuralı, politika faizinin enflasyon ve büyümedeki sapmalara göre nasıl belirlenmesi gerektiğini tanımlayan bir çerçeve sunar. Kalibaf, X hesabından yaptığı paylaşımda bu çerçeveye doğrudan jeopolitik bir müdahale yaptı.

Klasik formüle iki yeni değişken ekledi; Hürmüz Boğazı ve Bab el-Mendeb Boğazı'ndaki geçiş kesintileri. Paylaşımına 'Straits Taylor Rule' başlığını veren Kalibaf, böylece Fed'in kullandığı modele stratejik deniz yollarını da dahil etti. Mesajının özünde, deniz taşımacılığı durduğunda faiz formülünün sonuç vermeyeceği tezi yer aldı.

Mesaj Fed kararından saatler önce geldi

Kalibaf'ın paylaşımı, Fed'in eylül ayı toplantısı öncesinde kamuoyuna yansıdı. İranlı yetkili, 25 baz puanlık bir faiz artışının Hürmüz'deki arz sorununu çözemeyeceğini belirtti.

Saatler sonra Fed, politika faizini 25 baz puan artırdığını açıkladı. Federal fonlama faizi aralığı %3,75-4,00 seviyesine yükseltildi. Karar, küresel piyasalarda enflasyonla mücadelede sıkı duruşun süreceği şeklinde yorumlandı.

Hürmüz'de trafik 130'dan 5 gemiye düştü

Kalibaf'ın işaret ettiği arz kesintisi, verilere de yansımış durumda. Enerji istihbarat şirketi Kpler'in verilerine göre, normal koşullarda günlük ortalama 130 geminin geçiş yaptığı Hürmüz Boğazı'ndan 16 Eylül'de yalnızca 5 gemi geçiş yapabildi.

Benzer bir daralma, Kızıldeniz'i Hint Okyanusu'na bağlayan Bab el-Mendeb Boğazı'nda da görülüyor. Günlük ortalama 60 gemi olan trafik, 26 gemiye kadar geriledi.

Hürmüz Boğazı, deniz yoluyla taşınan küresel petrolün yaklaşık beşte biri ve LNG ticaretinin önemli bir kısmının geçtiği nokta olması nedeniyle enerji piyasalarının en hassas arteri olarak kabul ediliyor.

Risk primi: Faiz talebi kısar, petrol üretemez

Yaşanan tablo, ekonomi literatüründeki arz ve talep enflasyonu ayrımını yeniden gündeme getirdi. Faiz artışları, iç talebi baskılayarak talep kaynaklı enflasyonu kontrol altına alabiliyor. Ancak fiziksel olarak piyasaya ulaşmayan bir emtianın yarattığı enflasyon, para politikası araçlarının etki alanının dışında kalıyor.

Kalibaf'ın 'Faiz artışıyla bir varil petrol üretilemez' vurgusu da bu ayrıma dayanıyor. Hürmüz'deki kesinti nedeniyle oluşan risk primi, navlun ve rafineri maliyetlerini doğrudan yukarı çekiyor. Bu maliyet artışı, faiz hamlesiyle geri çekilemiyor.

Bu nedenle mesaj, jeopolitik gelişmelerin merkez bankalarının manevra alanını nasıl daralttığını gösteren bir örnek olarak değerlendiriliyor.