2027 büyümesi çok fazla 'eğer' ve 'belki' içeriyor

Orta Vadeli Program’da (OVP) 2027 yılı için büyüme hedefi yüzde 4,2 olarak açıklandı. Bu rakam Türkiye’nin potansiyel büyüme oranı civarında, hatta onun biraz üzerinde. Yine OVP’ye göre 2026 sonunda büyüme rakamımız tahminen yüzde 3,3 olacak. Bu iki tahmin bakın bize neler söylüyor.

Türkiye için açıklanan son büyüme verisi Haziran 2026’ya ait. Orada çeyreklik büyüme hızımız yüzde 2,3, yıllık büyüme hızımız ise yüzde 3,1. İşte bu 3,1’in yılsonunda 3,3’e çıkacağı tahmin ediliyor. 2026 yılının sonunda yıllık büyüme hızımızın yüzde 3,3’e çıkması için yılın son iki çeyreğinde en az yüzde 4 büyümemiz gerekiyor.

OVP 6 çeyrek boyunca yüzde 4’den hızlı büyüme hedefliyor

2027 yılında ise yüzde 4,2 büyüme hedeflendiğine göre, bu yılın her dört çeyreğinde yine ortalama yüzde 4’ten fazla büyüme görmemiz gerekiyor. Yani OVP’nin bize büyüme hakkında söylediği şu: Haziran 2026’dan 2027 yılının sonuna kadar arka arkaya 6 çeyrek boyunca yüzde 4’den daha hızlı büyüyeceğiz.

Bu çok iddialı bir hedef... Gerçekleştirip gerçekleştiremeyeceğimizi anlamak için örnek olması açısından yakın geçmişe, örneğin son 10 çeyrekteki yıllık büyüme hızımıza bir bakalım.

Grafikte gördüğünüz düz çizgi Türkiye’nin son on çeyrekte gerçekleştirdiği büyüme. Kesikli çizgi ise 6 çeyrek boyunca sürdürmemiz gereken büyüme hedefini gösteriyor. Gördüğünüz gibi son 10 çeyreğin 7 tanesinde yüzde 4 sınırının altında kalmışız. Ayrıca yıllık büyüme hızı düşmüş. Çeyreklik veriler daha zayıf. Son 10 çeyreğin sadece 2 tanesinde yüzde 4’ü geçebilmişiz. Hatta son 10 çeyreğin beşinde büyüme oranımız yüzde 3’ün bile altında.

Mevcut büyüme inşaat ve ticaretten geliyor

Bir de son on çeyrekte yaşanan büyümenin hangi sektörlerden kaynaklandığına bakalım. Büyüme büyük oranda inşaat ve ticaret sektörlerinden gelmiş. İnşaat 2024 ve 2025 yıllarında büyümenin taşıyıcısı olmuş, fakat 2026’dan itibaren inşaat ve ticaret de dahil bütün sektörlerde büyüme zayıflamış. Yani son on çeyrekte elde ettiğimiz zayıf büyüme genele yayılmış ve çok sağlıklı bir büyüme rakamı da değil. Sanayi ve tarım gibi pek çok sektörde büyüme çok yetersiz kalmış.

Büyüme artarken cari açık nasıl küçülecek

OVP’nin büyüme hedeflerine ulaşmak için toplam tasarruflarımızın bir kısmının tüketime ya da yatırıma yönlendirilmesi gerekiyor. Bu da cari işlemler açığının büyümesi demek. Öte yandan OVP’ye baktığımızda cari işlemler açığının hem nominal olarak hem de milli gelire oran olarak ciddi ölçüde küçüldüğünü görüyoruz. OVP 2026’dan daha hızlı bir ihracat artışı ve daha yavaş bir ithalat artışı öngördüğü için cari açığın küçüleceğini tahmin etmiş. Büyüme hızlanırken cari açığın küçülmesi çok zor.

Eğer kredi kısıtlamaları ve yüksek faiz devam edecekse, TL kura karşı değerli kalacaksa, kamu kesimi açığı artmayacaksa (artmasın da zaten) Türkiye hangi kanaldan, hangi mekanizmayla yüzde 4,2 büyüyecek?

OVP’yi incelediğimizde büyümeyi destekleyecek üç önemli varsayım görüyoruz. Birincisi Dünya genelinde -ve tabii ki Avrupa’da da- kademeli bir büyüme. Diğer varsayım ise kamu alımları. OVP’de tam beş yerde kamu alımları yoluyla belirli sektörlerin destekleneceği yazıyor. Üçüncü varsayım 76 dolarlık ortalama Brent petrol fiyatı.

Yani Avrupa büyüyecek. Böylece bizim Avrupa’ya ihracatımız artacak. İçeride ise kamu alımları yoluyla belli sektörler desteklenecek, iç talep de canlı kalacak ve yüzde 4,2 büyüyeceğiz. Tabii bu arada petrol fiyatı da 2026’ya göre düşeceği için enerji faturamız küçülecek. Anlaşılan OVP’de büyümeyi destekleyecek senaryo bu. Çok fazla “eğer” ve “belki” var bu senaryoda.

Umarız gerçek olur ama Avrupa’da öngörülen yüzde 1,2’lik büyüme, 76 dolarlık petrol fiyatı gerçekleşse ve kamu alımları etkin bir araç olarak kullanılabilse bile, Türkiye’deki büyüme rakamını yüzde 4,2’ye çekmek için yeterli olmayabilir. Bu seneki OVP’de büyüme hedefini tutturmak için çok fazla şansa ihtiyacımız olacak gibi görünüyor.