Büyükbaş besi üreticileri artan maliyetlerden yakınıyor: Zarardayız, küçülüyoruz

YAYINLAMA 15 Eylül 2026 00:00

GÜNCELLEME 15 Eylül 2026 00:06

Ekonomim haberlerini Google'da daha sık görün Ekonomim'i tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyerek nitelikli haberlere daha kolay ulaşın.

VEYSEL AĞDAR

Kırmızı ette besici maliyetleri ile kesimhane fiyatları arasında fark giderek açılıyor. Son bir yıldır bölgesel savaşlar nedeniyle tedarik zincirinde yaşanan aksamaların başta akaryakıt olmak üzere yem, saman işçilik maliyetlerini arttığını vurgulayan büyükbaş hayvan besicileri, buna karşın kombine kesim ücretlerinin artmamasından şikâyetçi. Ege, Akdeniz, Marmara, İç Anadolu, Doğu Anadolu, Güneydoğu Anadolu ve Karadeniz bölgelerindeki kombina ve kesimhane verilerine göre, kombine ile besici fiyatı arasında ortalama 50-70 lira farkı var. Besicilerin büyükbaşta 640 lira kilogram maliyetine karşın kombine kesim ücretleri bölgelere göre 575 ila 590 lira arasında değişiyor. Mevcut kesim fiyatlarının artan üretim maliyetlerini karşılamadığını ve üretimin giderek daha zor hale geldiğini belirten Güven Hayvancılık sahibi Güven Oktay, yem, saman ve akaryakıt fiyatlarındaki artışa karşılık hayvan kesim fiyatlarının düşük kaldığını söyledi.

Kilo başına 50 lira zarar

Yaklaşık 30 yıldır besicilik yaptığını vurgulayan Oktay, besiciliğin kârlı olmayı bırakın, mevcut haliyle işletmenin devamlılığını sağlamak açısından dahi zorlaştığını ifade ederek, “Yem, saman ve yakıt pahalı, hayvan kesimi ise ucuz. Hayvanın kilosunun 630-640 liraya kesilmesi gerekiyor ki besicilik kâr etmeyi bırak, en azından kendisini kurtarsın. Şu anda besicilerin tamamı kilo başına en az 50 lira zararına çalışıyor” dedi.

İstanbul Arnavutköy’deki besihanesinde geçen yıl 50 dana beslediğini, bu yıl ise hayvan sayısını 42'ye düşürerek yaklaşık yüzde 20 küçüldüğünü vurgulayan Oktay, “Maliyetler her geçen gün artıyor. Yemin torbasına daha dün 50 lira zam geldi. İki yıl sonra kurbanlık olacak bir hayvan bize kilosu 700 liraya geliyor. Buna karşılık hayvanı 560, 575 veya 590 liradan, illere göre farklı fiyatlarla kestiriyoruz. Yani zarar ediyoruz. Gittikçe küçülüyoruz” diye konuştu.

Böyle giderse hayvancılığı bırakacağız

Hayvancılık desteklerinin büyük işletmelere daha fazla yöneldiğini, küçük üreticilerin ise ayakta kalmakta zorlandığını söyleyen Oktay, “Tekirdağ'ın Saray ilçesindeki 200 başlık çiftliğim şu anda boş. Mevcut maliyetlerle hayvan alıp beslemek sürdürülebilir olmaktan çıktı. Şu an pazarda canlı kilosu 700 liradan hayvan satılıyor. Alıp ahıra koysan, çoban tutacaksın, yem masrafı var, diğer giderler var. Hepsi zarar. Çiğ süt fiyatları ile günlük tüketim harcamalarını karşılamıyor. 3 kilo süt satsan 1 bardak çay içiyorsun. Böyle giderse hepimiz bu işi bırakacağız” ifadelerini kullandı.

İthal besliklerin de cazibesi kalmadı

Piyasadaki sorunun hayvan arzından ziyade üreticinin maliyetleri ve elde ettiği gelir arasındaki dengesizlik olduğunu ifade eden Oktay, besilik ithal hayvanların da eskisi kadar maliyet avantajı sağlamadığını, ithal Angus ile yerli hayvan arasındaki fiyat farkının da kapandığını söyledi. İthal hayvanın yaklaşık 427 TL/kg maliyetle getirildiğini kaydeden Oktay, “İthal hayvanla birlikte üstünde 20 kilodan fazla gübre geliyor. Gelen gübre ve diğer unsurlar da hesaba katıldığında maliyeti yaklaşık yerli hayvanla eşdeğer oluyor. Bazı besiciler bu nedenle Angus almaktan vazgeçerek Kars'tan yerli dana almaya başladılar. Kesimde de yerli hayvana göre ithal hayvan 20-30 lira daha düşük fiyata gidiyor. Bizim hayvanımız 560 liraysa Angus 530, hatta 520 liraya kesiliyor” dedi.

Sonbahar ve kış fiyatlar dengeye oturur

Dana karkas fiyatları, 2025 yılı Kasım ayında yaşanan spekülatif fiyat hareketleri ve arz kısıtlarının etkisiyle 480 TL/kg bandından kısa sürede 620–630 TL/kg seviyelerine yükseldiğini kaydeden Ulusal Kırmızı Et Üreticileri Konseyi (UKON) Başkanı Ahmet Hacıince, 2026 yılı başından itibaren ise 570-600 lira bandında dalgalandığını söyledi.

Et ve Süt Kurumu’nca yürütülen regülasyon faaliyetlerinin etkisiyle dana kesim fiyatlarının istikrarlı bir seyir izlemeye başladığını vurgulayan Hacıince şöyle devam etti; “Kuzu kesim fiyatları ile dana kesim fiyatları arasındaki fark arz kaynaklı. Kurban Bayramı döneminde gerçekleşen yoğun küçükbaş kesimleri ve yaz aylarında artan talep fiyatları yukarı yönde taşıdı. Kuzu karkas fiyatı istikrarlı bir seyir izleyerek 491 liradan 630 liraya yükseldi. Bu mevsimsel hareket, her yıl aynı dönemlerde benzer şekilde tekrarlanan bir döngü. Okulların açılmasıyla birlikte iç turizm hareketliliğinin ve yaz dönemine bağlı küçükbaş eti talebinin azalmasını bekliyoruz. Aynı dönemde mera ve yaylalardaki hayvanların yerleşim yerlerine dönerek pazara ve kesime sevk edilmesiyle birlikte arzın da artacağını öngörüyorum.”

Kuzu karkasında fiyat farkını talep, mevsim ve üretim belirliyor

İç ve dış turizmin yoğun olduğu Marmara, Ege ve Karadeniz bölgelerinde özellikle yaz döneminde küçükbaş etine yönelik tüketimin artması, bölgesel fiyatları yukarı taşıdığını vurgulayan Hacıince, ayrıca Marmara ve Ege’de yetiştirilen kuzuların, ırk özellikleri nedeniyle sofralık tüketimde daha fazla tercih edilmesi de bu bölgelerdeki fiyat oluşumunu etkilediğini kaydetti. Üretim tercihleri açısından ise özellikle Güneydoğu Anadolu’da hayvanlar daha uzun süre beside tutuluyor ve kuzu yerine ağırlıklı olarak toklu kesimi yapılıyor. Toklu karkasının kuzu karkasından farklı bir ürün grubu olarak fiyatlanması, bu bölgede kayda geçen kesim fiyatlarının daha düşük görünmesine neden oluyor. İç Anadolu, Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu’da turizm kaynaklı talep baskısının daha sınırlı olması da bölgesel fiyat farkını artırıyor.

Son 1 yılda kesim fiyatı danada 119, kuzuda 138,7 lira arttı

Ulusal Kırmızı Et Konseyi'nin (UKON) verilerine göre, son bir yılda dana kesim fiyatında inişli çıkışlı bir grafik, kuzu kesim fiyatında ise istikrarlı bir yükseliş hâkim. Son 1 yılda Dana kesim fiyatı kilo başına 119 lira, kuzu kesim fiyatı da 138,7 lira attı. Türkiye'nin 7 bölgesinde bulunan kombine kesim fiyatlarının ortalamasına göre, 4 Eylül 2025'te 465,80 TL/kg olan dana kesim fiyatında Ocak 2026'dan itibaren inişli çıkışlı bir grafik var. 8 Ocak'ta 587,19 TL/kg seviyesinde bulunan dana kesim fiyatı Mart'ta 612 TL/kg ile ilk 9 ayındaki en yüksek seviyesine çıktı. Ardından düşüşe geçerek 16 Temmuz'da 570 TL/kg seviyesine kadar geriledikten sonra toparlanarak 10 Eylül'de 584,95 liraya yükseldi. Şu anki kesim fiyatı 8 Ocak'taki fiyatın 2,24 lira gerisinde. Kuzu kesim fiyatında ise istikrarlı bir yükseliş hakim. 4 Eylül 2025'te 491,46 lira olan kuzu kesim fiyatı son 1 yılda 130,7 lira artarak 10 Eylül'de 622,14 liraya çıktı. Yılın ilk dokuz ayında ise 70,5 lira artış var. 8 Ocak'ta 522,94 lira olan kuzu kesim fiyatı, 10 Eylül'de 622,14 liraya çıktı.