Arazi: Üç ayrı harekât alanı
Yemen tek cephe değil, üç farklı fiziki ortamdır.
1. Kuzey yaylaları (Saada–Sana–Amran): Dik yamaç, dar vadi, kale-köy, sınırlı yol. Savunan taraf her sırtta durabilir; hücum eden her kilometrede lojistik kopar. Osmanlı'nın 1569–71 seferinde asıl kayıp muharebeden çok irtifa, hastalık ve ikmal hattıydı. Bugün Husiler aynı araziye tünel, mayın ve gözetleme ekledi.
2. Tihama / Kızıldeniz kıyısı: Sıcak, nemli ova; yazın 40–45 °C. Zırh ve piyade için yıpratıcı. Kısa mesafede dağ–ova geçişi komuta ve ikmali zorlar. Mokha–Dhubab hattı düz görünür ama gerisi Taiz dağlarına bağlıdır; kıyıyı almak, şehri ve yolu açmak demek değildir.
3. Doğu (Marib–Cevf–Hadramut–Mahra): Çöl, kabile koridoru, uzun menzil. Arazi açıktır ama yerleşim seyrek, su az, yol kontrolü kabile ve kontrol noktalarına bağlıdır. İlerleme hızlı olabilir; tutmak ayrı sorundur.
Bir harekât planı bu üç ortamı aynı anda yönetmek zorundadır. Birinde kazanılan tempo diğerinde kaybolur.
Lojistik ve ikmal
Asıl sınırlayıcı unsur muharebe değil ikmaldir.
• Asfalt yol az, alternatif güzergâh yok; kapanan bir geçit tüm cepheyi durdurur.
• Limanlar (Aden, Mukalla, Hudeyde, Mokha) hem hedef hem can damarıdır. Biri düşünce yakıt, mühimmat ve gıda kesilir.
• Dağda yakıt ve su taşımak yavaştır; konvoylar İHA, pusu ve mayına açıktır.
• Yemen'in kendi yakıt ve gıda üretimi yetersizdir. Dışarıdan gelen her kamyon siyasi-askerî pazarlığa dönüşür.
Koalisyon 2015'te hava gücünü kullandı; kara ilerlemesi ikmal hızına mahkûm kaldı. 2018 Hudeyde taarruzu da aynı nedenle durdu: Limanı almak, şehri ve insani felaketi yönetmek anlamına geliyordu.
Savaşçı evrimi: Yarı-devlet ve asimetri
2015'teki Husi milis ile 2026'daki Husi aygıtı aynı değildir.
Karşıdaki yapı;
• birleşik komuta,
• tünel ve mayın kuşakları,
• balistik füze / seyir füzesi / kamikaze İHA,
• kıyıdan gemi vurma yeteneği,
• sivil alanın içine gömülü depo ve fırlatıcı taşır.
Hava üstünlüğü fırlatıcıları yavaşlatır, örgütü bitirmez. ABD'nin 2024–25 hava harekâtları da bunu gösterdi: Maliyet yüksek, davranış değişimi sınırlı.
Hücum eden taraf büyük, durağan yığınak kurarsa füze/İHA hedefi olur (2015 Marib örneği). Dağınık ilerlerse ateş ve komuta birliği kaybolur.
Dost kuvvet sorunu: Komuta birliği yok
Husi tarafı tek merkezden karar alır. Karşı kamp (PLC, Ulusal Direniş, Giants, Homeland Shield, kabileler, eski STC unsurları) farklı patron, farklı tempo, farklı siyasi hedef taşır. Eylül 2026'da kıyıdan çekilişte birliklerin birbirine yol vermemesi, hatta silahla güneye girişin reddedilmesi bu yapısal zaafın sahadaki hâlidir.
Sonuç: Aynı cephede sayı var, müşterek harekât yok. Takviye gelmesi zafer üretmez; kim kime ateş desteği verecek belirsizse taarruz dağılır.
5. Kabile, şehir, mayın
Yemen'de arazi kadar kim kimin toprağında yürüyor önemlidir.
• Marib, Cevf, Beyda'da kabile onayı olmadan ilerleme, ikmal hattını düşmana teslim eder.
• Taiz gibi şehirler siper, keskin nişancı ve kuşatma savaşıdır; ev ev alınır, tutulamaz.
• Mayın ve tuzak tarlaları hem askerî tempo hem sivil dönüşü öldürür. Alınan köy, temizlenmeden üs olmaz.
• AQAP ve yerel silahlı gruplar boşlukta devreye girer; "temizlenen" vadi yeni aktöre kalır.
Bu, klasik gayri nizami harp sorunudur: Fiziksel kontrol, siyasi kontrolü garantilemez.
Hava ve deniz harekâtının sınırları
Hava gücü Yemen'de vazgeçilmezdir ama yeterli değildir.
• Hedefler dağınık, gömülü, sivilin yanındadır; isabet sivil kayba, meşruiyet kaybına dönüşür.
• İHA/füze tehdidi üs, tanker ve radarları sürekli savunmaya zorlar.
• Kızıldeniz'de harekât, dar boğazda mayın, kıyı füzesi ve küçük bot riskidir. Ada (Perim, Hanish) almak ayrı, geçidi sürekli açık tutmak ayrı iştir.
• Abluka iki ucu keskin bıçaktır: Husi ikmalini keser, kuzeydeki sivil nüfusu da aç bırakır; siyasi maliyet hızla yükselir.
İklim, sağlık, zaman
Yazın Tihama'da ısı bitkinliği, dağda soğuk ve solunum, yıl boyu kolera/sıtma tipi salgınlar birlik gücünü düşürür. Su kıtlığı hem askerî hem insani harekâtı sınırlar. "Kısa harekât" varsayımı 2015'te de, tarihsel seferlerde de çökmüştür. Yemen zamanı savunanın lehinedir.
Hukuki-siyasi tavan
Askerî planın üstünde duran tavan:
• dünyanın en ağır insani krizlerinden biri,
• çift hükümet / tanınma sorunu,
• İran bağlantısı yüzünden her darbenin bölgesel tırmanma riski,
• 2026'da Hürmüz kapalıyken Bab el-Mandeb'e yapılacak her hamlenin petrol ve navlun şoku üretmesi.
Bu yüzden "Sana'yı al" hedefi kâğıtta durur; uygulama hava harekâtı, sınırlı kara ve deniz tehdidine sıkışır. Tam işgal ne Suudi ne ABD siyasi kapasitesine sığar.
Bu hareket alanında rasyonel hedef "nihai zafer" elde etmeye yetmez. Belirli bir koridoru, limanı veya ateş kesme hattını zorlamak; düşmanın davranışını pahalılaştırmak söz konusudur. 2015'ten 2026'ya kadar tekrarlanan ders budur: Yemen'de güç gösterilir, ülke tutulmaz.
*Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.
© The Independentturkish
Hakkında daha ayrıntılı: YEMENGürsel Tokmakoğlu
DAHA FAZLA HABER OKU
Selçuk Ramazanoğlu Bir kitabın arasında neden çiçek saklanır?
Dr. Ayça Ferda Kansu Adidas, ihanet ve yanlış elçilerin zevali
Gürbüz Evren Kendisi de bir göçmen olan Trump, göçmenleri şeytanlaştırıyor
SPOR
Yorumlar (0)
Giriş yaparak yorum yazabilirsin.
İlk yorumu sen yaz.