Trump, Çin bağlantılı kuruluşların İran’a bir ABD üssünün uydu görüntülerini vermiş olabileceği yönündeki haberi küçümsedi. Yumuşak ton, Xi görüşmesi öncesinde Washington’ın Pekin hattında yeni bir cephe açmak istemediğine işaret etti.
Murat Ali Oral 14 Eylül 2026 07:24 14 Eylül 2026 07:33 Dünya'yı haber kaynağınız olarak eklemek için tıklayın!ABD Başkanı Donald Trump, Amerikan basınında yer alan ve Çin bağlantılı bazı kuruluşların İran’a Ürdün’deki bir ABD üssüne ilişkin uydu görüntüleri sağlamış olabileceği yönündeki haberi büyütmedi. Trump’ın verdiği mesaj, Washington’ın Pekin’le ilişkilerde yeni bir sertleşme dalgasını şimdilik ertelemek istediği şeklinde okundu.
Wall Street Journal’ın ismi açıklanmayan ABD’li yetkililere dayandırdığı haberde, Çin bağlantılı bazı kuruluşların temmuz ayındaki saldırı öncesinde İran’a Ürdün’deki ABD üssüne ait yüksek çözünürlüklü görüntüler sağlamış olabileceği öne sürüldü. Saldırıda üç ABD askeri hayatını kaybetmişti.
Trump sert çizgiye girmedi
Trump’a, söz konusu iddiayı bu ay yapması beklenen Xi Jinping görüşmesinde gündeme getirip getirmeyeceği soruldu. ABD Başkanı ise doğrudan suçlayıcı bir çizgi izlemek yerine, büyük güçlerin birbirini izlediğini ve bunun yeni bir durum olmadığını ima eden bir yanıt verdi.
Bu yaklaşım, Washington’ın elindeki dosyayı tamamen kapattığı anlamına gelmiyor. Ancak Beyaz Saray’ın en azından kamuoyu önünde Çin’i doğrudan hedef alan yeni bir kriz başlatmak istemediğini gösteriyor.
Buradaki kritik ayrıntı da Çin hükümetinin doğrudan suçlanmaması. Haberde adı geçen yapıların Çin bağlantılı kuruluşlar olduğu ifade edilirken, Pekin yönetimine yönelik açık bir resmi suçlama henüz ortaya konmuş değil.
Gözler 24 Eylül’de beklenen Xi görüşmesinde
Trump’ın kullandığı yumuşak tonun arkasında yaklaşan liderler görüşmesi olduğu değerlendiriliyor. Trump ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’in 24 Eylül’de bir araya gelmesi bekleniyor.
Görüşmenin resmen kesinleşmemiş olması belirsizlik yaratıyor. Buna karşın, iki ülke arasında ticaret, teknoloji, Tayvan, yapay zekâ ve güvenlik başlıklarının aynı anda masada olduğu bir dönemde Washington’ın yeni bir casusluk krizini önceden tırmandırmak istememesi piyasalara daha mantıklı geliyor.
Bu nedenle Trump’ın açıklaması yalnızca dış politika mesajı değil, aynı zamanda müzakere zemininin korunmasına dönük bir siyasi tercih olarak görülüyor.
ABD Çin hattında yeni yaptırım riski şimdilik zayıf
Trump’ın bu dosyayı sertleştirmemesi, piyasalar açısından da dikkat çekici bir sinyal verdi. Çünkü ABD yönetimi isterse böyle bir iddiayı çok daha geniş bir ekonomik başlığa dönüştürebilir.
Çinli şirketlere yönelik yeni yaptırımlar, teknoloji ihracat kısıtlamaları ya da finansal denetim baskısı gibi seçenekler masaya gelebilirdi. Şimdilik bu yönde bir işaret verilmemesi, yatırımcıların kısa vadede ABD-Çin hattında ani bir ekonomik misilleme beklememesine yol açtı.
Bu tablo özellikle küresel teknoloji hisseleri, yarı iletken tedarik zinciri ve gelişmekte olan ülke piyasaları açısından önemli. Son dönemde zaten petrol, Fed beklentileri ve yapay zekâ yatırımlarına ilişkin tartışmalar nedeniyle dalgalı seyreden küresel piyasalarda, ABD-Çin geriliminin yeni bir başlıkla sertleşmesi ek baskı yaratabilirdi.
İran dosyası neden daha da hassas hale geldi
Söz konusu iddia sıradan bir istihbarat haberi olarak görülmüyor. Çünkü dosyanın merkezinde İran, Ürdün’deki ABD askeri varlığı ve Çin’in bölgesel etkisi gibi son derece hassas başlıklar yer alıyor.
Washington’ın bakış açısından mesele yalnızca bir üssün görüntülenmesi değil. Eğer Çin bağlantılı kuruluşların İran’a bu tür destek verdiği yönündeki iddialar güçlenirse, bu durum Pekin’in Ortadoğu denklemindeki rolüne ilişkin tartışmaları da büyütebilir.
Öte yandan Trump’ın temkinli tutumu, ABD’nin şu aşamada İran dosyasını Çin’le doğrudan cepheleşmenin ana aracı haline getirmek istemediğini düşündürüyor. Bu da jeopolitik tansiyonu tamamen düşürmese de, yeni bir küresel şok başlığının hemen devreye girmesini engelliyor.
Piyasaların okuması ne oldu
Küresel piyasalar bu tür açıklamalarda yalnızca söylenen cümlelere değil, söylenmeyenlere de odaklanıyor. Trump’ın sert bir suçlama dili kurmaması, yatırımcılara “yeni yaptırım dalgası kapıda değil” mesajı verdi.
Bu yaklaşım enerji piyasaları açısından da önemli. İran, Hürmüz Boğazı ve bölgedeki askeri denklemler zaten petrol üzerinde baskı yaratırken, buna bir de ABD-Çin eksenli açık diplomatik kriz eklenmesi halinde fiyat oynaklığı daha da büyüyebilirdi.
Şimdilik ortaya çıkan tablo, Washington’ın jeopolitik riski tamamen görmezden gelmediği ancak bunu Pekin’le yeni bir ekonomik hesaplaşmanın merkezine yerleştirmekten kaçındığı yönünde.
Önümüzdeki günlerde gözler iki başlıkta olacak. İlki, Xi görüşmesinin resmen netleşip netleşmeyeceği. İkincisi ise ABD tarafının söz konusu iddialara ilişkin daha somut bir resmi değerlendirme yayımlayıp yayımlamayacağı.
Bu iki alandan gelecek sinyaller, haberin yalnızca diplomatik bir tartışma olarak mı kalacağını yoksa ticaret ve teknoloji eksenine taşınıp taşınmayacağını belirleyecek.
Kaynak: HABER MERKEZİ
iran ABD çin
Yorumlar (0)
Giriş yaparak yorum yazabilirsin.
İlk yorumu sen yaz.