Enflasyon düşüyor, hayat ucuzlamıyor
Milei hükümetinin ekonomi alanında en güçlü biçimde öne çıkarabileceği göstergelerin başında enflasyondaki gerileme geliyor. Arjantin’in resmî istatistik kurumu Ulusal İstatistik ve Nüfus Sayımları Enstitüsü’nün (INDEC) verilerine göre aylık enflasyon Ağustos 2026’da yüzde 1,7’ye kadar geriledi. Milei’nin göreve geldiği Aralık 2023’te aylık enflasyonun yüzde 25’in üzerinde olduğu düşünüldüğünde, fiyat artış hızındaki düşüşün önemli olduğu açık.
Ancak enflasyonun düşmesi, hayatın ucuzladığı anlamına gelmiyor. Aynı ay temel gıda ve temel ihtiyaç sepetlerinin maliyeti yüzde 2,6 arttı. Buenos Aires’te marketten kiraya, faturadan toplu taşımaya ve akaryakıta kadar gündelik hayatın birçok kaleminde birkaç yıl öncesine kıyasla çok daha yüksek fiyatlarla karşılaşmak mümkün.
fazla okuBu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)
Üstelik Arjantin’de son dönemin dikkat çekici başka bir boyutu da dolar bazında pahalılaşma. Peso cinsinden fiyatlar artmaya devam ederken döviz kuru aynı hızda yükselmediğinde, ürün ve hizmetlerin dolar karşılığı da pahalılaşıyor. Uluslararası Para Fonu’nun (IMF) Mayıs 2026 değerlendirmesine göre peso, 2025 sonundan itibaren reel olarak yaklaşık yüzde 13 değer kazandı.
Bu durum Arjantin’de yaşayanların zaman zaman Avrupa ülkeleriyle yarışan market, restoran veya hizmet fiyatlarıyla karşılaşmasını açıklayan unsurlardan biri. Başka bir ifadeyle, Arjantin uluslararası karşılaştırmalarda dolar bazında daha pahalı hâle gelebiliyor.
Bu nedenle bugün “Arjantin’de enflasyon düştü” demek doğru; ancak bundan “Arjantinli daha ucuza yaşıyor” sonucu çıkarmak doğru değil. Enflasyon rakamlarının anlattığı hikâye ile vatandaşın markette, kirada ve faturada karşılaştığı hayat pahalılığı aynı şey değil.
Devletin hesabı düzelirken vatandaşın hesabı ne oldu?
Milei hükümetinin öne çıkardığı bir diğer sonuç kamu maliyesindeki düzelme. Bütçedeki iyileşmede kamu harcamalarının sert biçimde kısılması belirleyici oldu. Bunun hanehalkını doğrudan etkileyen yüzlerinden biri ise enerji ve ulaşım sübvansiyonlarının daraltılmasıydı.
Elektrik, doğal gaz ve ulaşımda sübvansiyonlar daraltıldı; enerji fiyatları daha fazla tüketiciye yansıtıldı. Akaryakıt fiyatları yükselirken yakıt üzerindeki vergiler de devam etti. Başka bir ifadeyle, devletin ödediği pay azalırken hanehalkının ödediği pay arttı.
Bu nedenle kamu bütçesinin düzelmesi ile vatandaşın ekonomik durumunun düzelmesini aynı şey olarak görmek doğru değil. Devletin hesabı dengelenirken birçok maliyet doğrudan vatandaşın bütçesine taşındı.
Fabrikalar kapanıyor, yerli üretime ne oluyor?
Hayat pahalılığının yanında Arjantin ekonomisinin daha az konuşulan bir başka sorunu yerli üretimde yaşanıyor. Son dönemde farklı sektörlerde fabrikaların kapanması, üretimin azaltılması veya şirketlerin Arjantin’de üretmek yerine ürünlerini dışarıdan getirmeye yönelmesi giderek daha görünür hâle geldi.
Bunun en çarpıcı örneklerinden biri, 80 yılı aşkın geçmişe sahip Arjantinli lastik üreticisi FATE oldu. Şirket Şubat 2026’da Buenos Aires eyaletindeki fabrikasını kapattı ve 920 çalışan işini kaybetti. Şirket, iç talepteki düşüş ve üretim maliyetlerinin yanı sıra ithal lastiklerle artan rekabeti de kapanma nedenleri arasında gösterdi.
Benzer bir gelişme beyaz eşya sektöründe yaşandı. Whirlpool, 2022’de yaklaşık 50 milyon dolarlık yatırımla açtığı Buenos Aires eyaletindeki Pilar tesisinde çamaşır makinesi üretimini yalnızca üç yıl sonra sona erdirdi. Başka birçok şirket gibi yerli üretimden çekilerek ürünlerini ithal etmeye yöneldi.
Otomotiv sanayisindeki tablo da dikkat çekici. Nissan, Córdoba’da ürettiği Frontier modelinin üretimini sona erdirerek bölgesel üretimi Meksika’ya taşıdı. Ford’un Arjantin’deki üretimi bugün Pacheco fabrikasındaki Ranger ailesiyle sınırlı ve şirket 2026’da üretim hattının hızını düşürme kararı aldı. General Motors’ın Santa Fe’deki fabrikasında ise son yıllarda çalışan sayısı ciddi biçimde azalırken üretim ağı tek model etrafında daraldı. GM’ye koltuk üreten Adient’in Arjantin’deki fabrikasını kapatıp parçaları bundan böyle Brezilya’dan tedarik etme kararı ise bu dönüşümün yan sanayiye nasıl yansıdığını gösteriyor.
Arjantin Dışişleri Bakanlığı bünyesindeki Uluslararası Ekonomi Merkezi’nin (CEI) verileri de bu eğilimi destekliyor. 2025’te ülkenin ithalatı bir önceki yıla göre yüzde 24,7 artarken, tüketim malları ve binek otomobil ithalatındaki yükseliş özellikle dikkat çekti.
Bütün bu örneklerde ortak bir nokta var: Talep ortadan kalkmıyor, ancak üretimin yapıldığı yer değişiyor. Arjantin’de üretilmeyen lastik, beyaz eşya, otomobil veya otomotiv parçası başka ülkelerde üretilerek Arjantin pazarına girmeye devam ediyor.
Dolayısıyla tartışılması gereken yalnızca kaç fabrikanın kapandığı değil. Daha temel soru, yerli üretimin bıraktığı alanın ne ölçüde ithalatla doldurulduğu ve Arjantin’in kendi tüketimini karşılamak için dışarıya giderek daha fazla bağımlı hâle gelip gelmediği.
Eğitim ve bilim de tasarruf kurbanı
Milei hükümetinin kamu harcamalarındaki kesintilerinden önemli ölçüde etkilenen alanlardan biri de üniversiteler ile bilimsel araştırma oldu. Arjantin’in en köklü yükseköğretim kurumlarından Buenos Aires Üniversitesi (UBA) dâhil olmak üzere devlet üniversiteleri son yıllarda ciddi bir finansman tartışmasının merkezinde yer alıyor. UBA ile Arjantin Ulusal Bilimsel ve Teknik Araştırmalar Konseyi’nin (CONICET) ortak araştırma merkezinin hesaplamasına göre, ulusal üniversitelere aktarılan kaynakların reel değeri 2023’e kıyasla yaklaşık yüzde 40 gerilemiş durumda.
Kongre tarafından kabul edilen üniversite finansman yasasının uygulanması konusunda hükümet ile devlet üniversiteleri arasındaki anlaşmazlık da sürüyor. Üniversiteler ile hükümet arasındaki anlaşmazlık yargıya taşındı; federal mahkeme hükümetin finansman yasasını uygulaması gerektiğine hükmetti. UBA ise yasanın tam olarak uygulanması yönündeki talebini sürdürüyor.
Bilim alanındaki tablo da benzer. Arjantin’in temel bilimsel araştırma kurumu CONICET başta olmak üzere bilim ve teknoloji harcamalarının reel olarak 2023’e göre yaklaşık yarı yarıya gerilediği, kurum çalışanlarının satın alma gücünde de ciddi kayıplar yaşandığı hesaplanıyor.
Buradaki mesele yalnızca üniversitelerin veya araştırmacıların daha az bütçe alması değil. Bir ülke yerli üretimini, teknolojisini ve nitelikli insan gücünü geliştirmek istiyorsa, üniversite ve bilimsel araştırma kapasitesindeki uzun süreli gerilemenin bedelini de hesaba katmak zorunda. Tasarruf kısa vadede kamu harcamasını azaltabilir; ancak eğitim ve bilimde kaybedilen kapasiteyi yeniden oluşturmak çok daha uzun sürebilir.
Rakamların anlattığı Arjantin ile sokakta yaşanan Arjantin
Arjantin’de enflasyonun düşmesi, kamu maliyesinin toparlanması ve bazı ekonomik göstergelerdeki iyileşme gerçek. Ancak bunlar ülkenin bütününün aynı yönde ilerlediği ya da toplumun refahının aynı ölçüde arttığı anlamına gelmiyor.
Bugün bir tarafta enflasyonun gerilediği ve kamu bütçesinin daha dengeli hâle geldiği bir tablo varken, diğer tarafta yüksek yaşam maliyetleri, daralan yerli üretim, fabrikaların kapanması, ithalatın iç pazardaki ağırlığının artması ve üniversite ile bilim alanındaki ciddi kaynak kayıpları bulunuyor.
Bir ülkenin ekonomik başarısını yalnızca enflasyon, bütçe dengesi veya finansal göstergeler üzerinden değerlendirmek bu nedenle eksik kalıyor. Asıl ölçüt, uygulanan politikaların insanların yaşamına nasıl yansıdığı: Gelirler temel ihtiyaçları karşılamaya yetiyor mu, barınma ve enerjiye erişim kolaylaşıyor mu, nitelikli istihdam yaratılıyor mu ve ülke kendi üretim ve bilimsel kapasitesini koruyabiliyor mu?
Üstelik Arjantin, 2027 cumhurbaşkanlığı seçimlerine yaklaşık bir yıl kala yeni bir döneme giriyor. Önümüzdeki süreçte Milei hükümeti açısından asıl siyasi sınav yalnızca enflasyonu daha da aşağı çekmek veya bütçe dengesini korumak olmayacak. Bu politikaların vatandaşın günlük yaşamına ne ölçüde refah, istihdam ve gelecek beklentisi olarak yansıdığı da belirleyici olacak. Çünkü seçmen açısından ekonomik programın başarısı yalnızca devletin bilançosunda değil, ay sonunda kendi hesabını kapatıp kapatamadığında da ölçülüyor.
Dolayısıyla 2027’ye doğru giderken Arjantin açısından temel soru, birkaç ekonomik göstergedeki iyileşmenin toplumun geneline yayılan kalıcı bir refah artışına dönüşüp dönüşmeyeceği.
Bugün cevaplanması gereken asıl soru belki de tam olarak bu.
*Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.
© The Independentturkish
Hakkında daha ayrıntılı: arjantinJavier MileiEmre Tirakioğlu
DAHA FAZLA HABER OKU
BEYAZ GÖMLEK
Murad Ali Ali Sistani'nin Irak'taki gücü: Bir fetvadan Haşdi Şabi'ye
Doç. Dr. Ali Oğuz Diriöz 250. yılında Amerika: Güçlü ittifaklardan daha adil bir uluslararası düzene
ÇEVRE
Prof. Dr. Mustafa Öztürk Sonsuza kadar kalıcı kimyasalların (PFAS) çevresel etkileri
Gürbüz Evren "Bize ne Yahudi yerleşimcilerin estirdiği terörden, sana ne Filistinlilerden"
Yorumlar (0)
Giriş yaparak yorum yazabilirsin.
İlk yorumu sen yaz.