Bütçe harcama hedefine bak, enflasyonun ne olacağını gör!

Yüzde 21’e yüzde 39 Ya harcama artışı yüksek olursa? Harcama ve gerçekleşen enflasyon

Ekonomi yönetimi diyor ki 2027 yılında fiyatlar yüzde 21 oranında artacak. Gerçekçi görünüyor bu oran. En azından 2025 ve 2026’nın yüzde 17,5 ve yüzde 16’lık oranları dikkate alınınca ayakları biraz daha yere basan bir oran görüntüsü var. Gerçi hiçbir yıl öngörülen enflasyon hedefinde kalınamıyor ama “Belki bu kez olabilir” düşüncesi biraz olsun oluşuyor.

Böyle düşünmeye yönelten etkenlerden biri de hedefin bu yılki gerçekleşme tahminine göre çok aşağıda belirlenmemesi. Çoğu kez bir sonraki yılın enflasyonu, içinde bulunulan yıl beklenen oranın neredeyse yarısı, hatta bazen daha da aşağısı düzeyinde öngörülürdü. Bu yıl üçte birlik bir azalma olacağı varsayılıyor.

Ama bunlar enflasyon hedefinin gerçekçi olduğunu söylemeye yeten etkenler mi?

Tamam, 2027 hedefi son iki yıldaki orandan yüksek…

Tamam, 2027’de 2026 tahminine göre üçte birlik bir azalma öngörülüyor.

Ama bunlar tek başına yüzde 21’in gerçekçi olduğunu söylemeye yetmiyor.

Bakılması gereken başka göstergeler de var. En başta bütçe harcamaları…

Yüzde 21’e yüzde 39

2027-2029 dönemi orta vadeli programına göre 2027’de bu yılın gerçekleşme beklentisine kıyasla merkezi yönetim bütçe harcamalarında yüzde 38,7 artış öngörülüyor.

Faiz dışı harcamalardaki artış yüzde 38,4, faiz harcamalarındaki artış yüzde 40,5 olarak bekleniyor.

Merkezi yönetim bütçe gelirlerinde öngörülen artış da yüzde 37,5 düzeyinde.

İlk bakışta gelir ve harcama aynı oranda artacağı için pek sorun yok gibi görünüyor.

Öyle ya basit bir ifadeyle gelir artışı ekonomiden çekilecek parayı, harcama ise ekonomiye verilecek parayı gösteriyor. Onlar da birbirine eşit.

Enflasyon yüzde 21 olacak ama harcamalar bu oranın neredeyse bir kat fazlası artış gösterecek.

Fiyatlar 100’den 121’e çıkacak, 2026’da 100 lira olan harcama toplamı ise 139 liraya yaklaşacak.

Aradaki 18 lira birilerinin cebine girecek. Cebe girmeyi peşkeş çekmek gibi olumsuz anlamda kullanmıyorum; bu para piyasaya girecek.

Daha fazla harcama, daha fazla enflasyon demek değil mi? Ama ekonomi yönetimi, “Verdiğim parayı başka yollarla çekeceğim, çok da sevinmeyin” diyor. Çünkü toplam gelirde yüzde 37,5 vergi gelirlerinde yüzde 36,5 artış öngörülüyor.

Gelir ve harcamadaki bu oranlar gerçekleşirse bu kez gelirin nasıl artırılacağı, harcamanın nerelere yapılacağı sorusu gündeme gelecek. Gelir artışının ana kaynağı da biraz önce belirttiğim gibi vergi olacak.

Ya harcama artışı yüksek olursa?

Peki ya harcama daha fazla artar ya da gelirde öngörülen artışa ulaşılamazsa?

Bir şekilde ekonomiye girecek olan o para -tabii ki hangi kanalla girdiği de önemli ama- bir talep yaratıp enflasyonu körüklemeyecek mi?

2027 bütçesinde personel giderlerinde öngörülen artış yalnızca yüzde 24 ve buna rağmen faiz hariç harcamada toplamda yüzde 38 oranında artış bekleniyor.

Seçimden bir önceki yıl olan, hatta belki de seçimin yapılacağı yıl olan 2027’de personel harcamaları neredeyse enflasyon düzeyinde tutulur mu, yoksa bu oran kağıt üstünde mi kalır?

Dolayısıyla eğer başka harcama kalemlerinden kısıp personele aktarma yapılmazsa bütçe harcamalarındaki artışı bu düzeylerde tutabilmek pek mümkün görünmüyor.

Harcama ve gerçekleşen enflasyon

Enflasyonla bütçe harcamalarındaki artış oranı bazı yıllar neredeyse tümüyle örtüşüyor.

Ama öngörü bazında değil, gerçekleşme bazında.

Örneğin 2025 yılında enflasyon yüzde 17,5, bütçe harcamasındaki artış ise yüzde 31,4 olarak öngörülmüştü. Enflasyon bütçede öngörülene çok yakın bir düzeyde, yüzde 30,9 olarak gerçekleşti.

2026’da enflasyon olarak yüzde 16 öngörülürken bütçe harcamasında yüzde 30 artış varsayımıyla yola çıkıldı. Enflasyonda son tahmin kaç, yüzde 28,4. Hatta bu oranda kalınması da zor ve muhtemelen yüzde 30 dolayında bir gerçekleşme olacak. Yani bütçedeki artışla aynı oran oluşacak.

Önceki yıllarda böyle bir bağ kurmak mümkün değil. Çünkü 2021’de faiz indirimiyle her şey altüst oldu, bunun etkisi 2022’de de sürdü; 2023 ise deprem yüzünden ek bütçe gerektiren ve öngörülen harcamanın çok üstüne çıkmayı zorunlu kılan bir dönemdi.

Dolayısıyla 2025 ve 2026’daki bağ, önceki yıllar için söz konusu olmuyor.

Bakalım 2027 nasıl geçecek? Son yıllarda bütçenin öngörülen artış oranından daha düşük bir artışa konu olduğu görülmedi. 2027’de aynı eğilim sürer ve harcama artışı öngörülen yüzde 38,7’nin de üstüne çıkarsa enflasyonun yüzde 21’de kalması nasıl mümkün olacak?