AB'nin maaş şeffaflığı: İş ilanları artık ücreti açıkça yazıyor mu

Yine de işe alım süreci başarıyla sonuçlanana kadar maaşı öğrenemeyebiliyorlar. Aynı işyerinde çalışan diğer insanların ne kadar kazandığı konusunda da çoğu zaman çok az fikirleri oluyor.

Avrupa Komisyonu’na göre bu durum ücret ayrımcılığına ve daha geniş bir cinsiyetler arası ücret farkına yol açabiliyor. Bu sorunları gidermek için AB, Ücret Şeffaflığı Direktifi’ni kabul etti. Direktifin ulusal hukuka geçirilmesi için son tarih bu yıl 7 Haziran’dı. Ancak çoğu AB ülkesi bu tarihe uyamadı.

Büyük Avrupa ekonomileri arasında direktifi hayata geçiren tek ülke İtalya. Küresel işe alım platformu Indeed’e göre sonuç son derece net. İtalya’da maaş bilgisinin yer aldığı iş ilanlarının payı, Temmuz 2025’teki %26 düzeyinden bu yılın Temmuz ayında %61’e yükseldi.

İtalya, artık Avrupa’nın en büyük beş ekonomisi arasında maaş bilgisinin yer aldığı iş ilanlarının en yüksek payına sahip ülke.

“İtalya, Avrupa’daki büyük ekonomiler arasında ücret şeffaflığında öncü bir konuma çıkıyor ve veriler, düzenlemenin gerçekten fark yarattığını gösteriyor” diye konuştu, Indeed’in ekonomik araştırmalar direktörü Pawel Adrjan, Euronews Business’a.

Ağustos başında yayımlanan bir PwC makalesine göre, şu ana kadar AB Ücret Şeffaflığı Direktifi’ni iç hukukuna aktaran sadece beş üye ülke var. Bunlar, Kasım itibarıyla İtalya, Slovakya, Malta, Litvanya ve Yunanistan.

İspanya sınırlı ilerleme kaydederken Almanya uygulamayı 2027 başına erteledi. Fransa’nın durumu ise hâlâ “belirtilmemiş” görünüyor.

Birleşik Krallık artık AB üyesi olmasa da 2020 başında veri tutulmaya başlandığından beri Indeed’de maaş bilgisi içeren iş ilanlarının oranının en yüksek olduğu ülke. Ocak 2020’de Birleşik Krallık’ta bu oran %40 iken, Fransa beş büyük Avrupa ekonomisi ve Hollanda arasında %20 ile ikinci sıradaydı.

İtalya ilk kez Birleşik Krallık’ı geride bıraktı

Temmuz 2026’da İtalya, bu altı ülke arasında ücret şeffaflığında ilk kez Birleşik Krallık’ı geride bıraktı; oran İtalya’da %61, Birleşik Krallık’ta ise %60 oldu.

Diğer dört ülke hâlâ %50’nin altında; Hollanda’da oran %49,5 seviyesinde.

İki büyük Avrupa ekonomisinde maaş bilgisinin yer aldığı iş ilanlarının payı %20’nin de altında: Almanya’da %14, İspanya’da ise %18. Fransa’da bu oran %43.

İtalya’da son bir yılda yaşanan değişim dikkat çekici. Indeed’e göre geçen yıl Temmuz ayında iş ilanlarının yalnızca dörtte biri (%26) maaş bilgisi içeriyordu.

Adrjan, “İtalya’daki iş ilanlarında maaş bilgisinin paylaşılma oranı Ocak ayında %35 iken Temmuz’da %61’e sıçradı; bu artış, AB’nin ücret şeffaflığı direktifinin Haziran ayında uygulanmaya başlamasının ardından hız kazandı” dedi.

“İtalya, işverenlere ücret aralığını yalnızca işe alım sürecinde adaylara açıklamakla yetinmeyip doğrudan iş ilanına yazma zorunluluğu getirerek AB direktifinin de ötesine geçti. Böylece iş arayanlar, başvurup başvurmamaya karar vermeden önce bu bilgiye erişebiliyor.”

Yasa yürürlüğe girince şeffaflık hızla arttı

Adrjan, sosyal medya paylaşımında artışın son tarihten önce başladığını, bazı işverenlerin yeni kurallar yürürlüğe girmeden harekete geçtiğini de vurguladı. “Yasa yürürlüğe girdikten sonra ücret şeffaflığı daha da hızlandı” diye yazdı.

İşverenler artık iş tanımında başlangıç maaşını ya da ücret aralığını açıkça belirtmek zorunda; bu bilgi yalnızca işe alım sürecinin bir noktasında adaylarla paylaşılmakla sınırlı kalamıyor.

Direktifin kapsamı nedeniyle oranının %100’e ulaşması beklenmiyor. Örneğin İtalya’da bazı iş türleri kapsam dışında tutuluyor ve yaptırımların nasıl uygulanacağına ilişkin hukuki ayrıntıların bir kısmı hâlâ tartışılıyor.

Adrjan, her ne kadar tüm ilanlarda henüz maaş bilgisi yer almasa da işveren uygulamaları yeni kurallara uyum sağladıkça eğilimin açık biçimde yukarı yönlü olduğunu vurguluyor.

Kadınlar erkeklerden %11 daha az kazanıyor

Eurostat’a göre AB’de cinsiyetler arası ücret farkı 2024’te %11,1 düzeyindeydi. Bu da erkekler 100 avro kazanırken kadınların ortalama 88,9 avro ile yetinmek zorunda kaldığı anlamına geliyor.

Pawel Adrjan, “Sıradaki sınav, diğer Avrupa ülkelerinin de şeffaflık ilkesini aynı ölçüde hayata geçirip geçiremeyeceği olacak” dedi.

Adrjan, pek çok ulusal parlamentonun şimdilik düzenlemeleri ulusal hukuka aktarmayı geciktirdiğine dikkat çekerek Avrupa genelinde şeffaflığın hâlâ geride kaldığını vurguladı. Bazı ülkelerde, iş ilanlarında ücret aralıklarının belirtilmesinin nihayetinde zorunlu tutulmayacağı yönünde bir beklenti bulunduğunu da söyledi.

“Çalışan kadınlara ihanet”

Avrupa Sendikalar Konfederasyonu (ETUC) Genel Sekreteri Esther Lynch, son tarihe uyulmamasının çalışan kadınlara ihanet anlamına geldiğini söyledi.

“Ücret gizliliği bütün gücü işverene veriyor ve kadınlar ile onların sendikalarını kendileri için ayağa kalkmak adına ihtiyaç duydukları temel bilgiden mahrum bırakıyor” dedi.

ETUC’un araştırması, AB’de çalışan kadınların cinsiyetler arası ücret farkı nedeniyle yılda 358 milyar avro kaybettiğini ortaya koydu. Bu, kadın başına neredeyse 3.900 avroya denk geliyor.