İran'ın dolar oyunu deşifre oldu: Paranın yolu ABD bankalarından geçiyor

YAYINLAMA 06 Eylül 2026 15:50

GÜNCELLEME 06 Eylül 2026 15:59

Ekonomim haberlerini Google'da daha sık görün Ekonomim'i tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyerek nitelikli haberlere daha kolay ulaşın.

ABD'nin İran'a yönelik yaptırımları, Tahran'ın Amerikan finans sisteminden tamamen kopmasını sağlayamadı. İran'a ait milyarlarca dolarlık fonun, yaptırımlara rağmen her yıl ABD bankalarındaki takas hesaplarından geçtiği belirtiliyor. Tahran, dolar işlemlerine doğrudan erişim yerine Çin, Birleşik Arap Emirlikleri ve diğer ülkelerdeki ortaklarını kullanıyor. Bu ülkelerdeki bazı bankaların Amerikan bankalarıyla sürdürdüğü muhabirlik ilişkileri, İran bağlantılı işlemlerin dolar sistemi üzerinden gerçekleştirilmesine imkân sağlıyor.

İran işlemleri gizlemek için karmaşık ağ kullanıyor

İran'ın finansal işlemlerini gizlemek amacıyla paravan şirketler ile Hong Kong ve Dubai'deki döviz bürolarından oluşan bir gölge bankacılık ağı kullandığı belirtiliyor. ABD yönetimi ise İran'la bağlantılı dolar işlemlerini kendi muhabir hesapları üzerinden gerçekleştiren yabancı bankaları uyarıyor. Amerikan bankalarından da İran bağlantılı olabilecek hareketleri daha sıkı biçimde takip etmeleri isteniyor.

Hazine Bakanlığı'ndan Banque Misr suçlaması

ABD Hazine Bakanlığı, 28 Ağustos'ta Banque Misr'in Birleşik Arap Emirlikleri şubesine ilişkin dikkat çeken bir açıklama yaptı. Bakanlığa göre Banque Misr UAE, İran'la bağlantılı olabilecek şirketler için 1,8 milyar dolara kadar para transferini yönlendirdi. Hazine ayrıca şubenin üç ABD bankasında dolar hesabı bulunduğunu bildirdi. Banque Misr'in internet sitesinde ise JPMorgan Chase ve Citigroup, muhabir bankacılık ilişkisi bulunan kuruluşlar arasında yer alıyor.

Mısır'dan suçlamalara yanıt

Mısır Dışişleri Bakanlığı, ABD Hazine Bakanlığı'nın suçlamalarıyla ilgili Amerikan makamlarıyla iletişim kurulduğunu açıkladı. Banque Misr ise Hazine Bakanlığı ile temas halinde olduğunu ve yürürlükteki düzenleyici ve hukuki kurallara uyduğunu bildirdi. ABD makamları, Banque Misr UAE'ye doğrudan ikincil yaptırım uygulamak yerine şubenin ABD'deki muhabir hesaplarına erişimini sınırlandırmayı planlıyor. Bu kararın hemen uygulanmayacağı, Banque Misr UAE'nin muhabirlik ilişkilerini sonlandırmadan önce Hazine Bakanlığı'nın kararına 30 gün içinde yanıt verebileceği belirtildi.

2024'te yaklaşık 9 milyar dolarlık İran fonu geçti

ABD Hazine Bakanlığı'nın tespitlerine göre 2024 yılında yaklaşık 9 milyar dolarlık İran fonu Amerikan bankalarından geçti. ABD'deki finans kuruluşları ise yaptırımların uygulanması konusunda Hazine Bakanlığı ile birlikte çalıştıklarını belirtiyor. Bankalar, İran'la bağlantılı olabilecek şüpheli faaliyetleri yasal yükümlülükleri kapsamında bildirdiklerini ifade ediyor. Hazine Bakanlığı da yaptırım kurallarını ihlal eden finans kuruluşlarının sonuçlarla karşılaşacağını açıkladı. Bakanlık, İran yönetimiyle ticareti kolaylaştıran kurumları daha hızlı belirleyerek yaptırım uygulama konusunda kararlı olduğunu bildirdi.

Tahran neden hâlâ dolara ihtiyaç duyuyor?

İran, yaptırımlara rağmen bazı uluslararası işlemlerinde Amerikan dolarına ihtiyaç duymaya devam ediyor. Bunun temel nedeni, dolar üzerinden gerçekleştirilen işlemlerin nihai olarak ABD bankacılık sisteminde takas edilmesi. Tahran'ın uluslararası ticaretinde, bölgesel müttefiklerine sağladığı destekte ve kısıtlı teknoloji ile askeri parçaların temininde zaman zaman dolar kullanması gerekiyor.

650 bin dolarlık ödeme dikkat çekti

İranlı bir mühendislik şirketinin Çinli bir tedarikçiden 150 bin devre kartı ve sensör sipariş ettiği belirtildi. Söz konusu parçalar otomobil üretiminde kullanılabiliyor. Ancak aynı ürünlerin silah ve dronlarda da değerlendirilebildiği ifade ediliyor. Siparişe ilişkin faturada 650 bin dolarlık ödemenin New York'taki ABD merkezli bir takas ortağı üzerinden yapılması öngörüldü. Ödemenin gerçekten gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği ise bilinmiyor.

Çin ve Hong Kong'dan farklı yaptırım yaklaşımı

Çin, ABD'nin tek taraflı yaptırımlarına karşı olduğunu ve kendi çıkarlarını korumak için gerekli önlemleri alacağını açıkladı. Hong Kong yönetimi ise Birleşmiş Milletler yaptırımlarını uyguladığını, ancak ABD gibi ülkelerin tek taraflı yaptırımlarını uygulamadığını bildirdi. Bu yaklaşım, İran'ın dolar işlemlerini üçüncü ülkeler ve finans kuruluşları üzerinden sürdürmesine imkân sağlayan ortamın devam etmesine neden oluyor.

Daha sert önlemler alternatif para arayışını hızlandırabilir

ABD'nin muhabir bankacılık sistemine yönelik daha ağır yaptırımlar uygulaması halinde, uluslararası finans kuruluşlarının bu faaliyetlerden uzaklaşması beklenebilir. Böyle bir gelişmenin muhabir bankacılık işlemlerinin daralmasına ve bazı ülkelerin Çin yuanı gibi alternatif para birimlerine yönelmesine yol açabileceği değerlendiriliyor.