Petrol 90 doları aştı, merkez bankaları teyakkuzda: Yeni faiz dalgası kapıda mı?

YAYINLAMA 06 Eylül 2026 12:00

GÜNCELLEME 06 Eylül 2026 12:02

Ekonomim haberlerini Google'da daha sık görün Ekonomim'i tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyerek nitelikli haberlere daha kolay ulaşın.

Dünya ekonomisi, küresel tahvil piyasalarında yaşanan sert dalgalanmaların yarattığı baskı altında zorlu bir sınav veriyor. ABD Hazine tahvillerinin 10 yıllık getirisi yüzde 4,8 seviyesine tırmanırken, 30 yıllık tahvil getirileri hafta içinde 2008 yılından bu yana görülen en yüksek noktaya çıktı. İngiliz devlet tahvili getirilerinde de benzer rekor seviyeler kaydedildi.

Finansal piyasaları tedirgin eden temel faktörlerin başında ise mali disiplin eksikliği geliyor. ABD’nin toplam kamu borcunun 40 trilyon dolar sınırını aşması ve yıllık bütçe açığının öngörülebilir gelecekte gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 6’sı civarında çakılı kalacağı beklentisi alarm zillerini çalıyor. Capital Economics Başekonomisti Neil Shearing, ABD’deki mali baskının daha gerçekçi biçimde yeniden değerlendirildiğini vurgulayarak, kamu maliyesine ilişkin somut bir planın bulunmadığına dikkat çekiyor. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’in yenin değerini desteklemek ve tahvil getirilerini yatıştırmak amacıyla yaptığı müdahale hamleleri ise piyasalardaki endişeleri azaltmak yerine artırmış durumda.

Jeopolitik gerilim, petrol fiyatları ve merkez bankalarının faiz bütçesi

Küresel piyasalardaki kırılganlık, jeopolitik gelişmelerle daha da derinleşiyor. ABD ile İran arasındaki karşılıklı saldırıların yeniden patlak vermesi üzerine petrol fiyatları varil başına 90 doların üzerine fırladı. Tırmanan enflasyon beklentileri, merkez bankalarının yeniden faiz artışına gitme olasılığını güçlendirdi.

Önümüzdeki hafta Avrupa Merkez Bankasının (ECB) faiz artırarak başı çekmesi beklenirken, İngiltere’de yatırımcılar gelecek 12 ay içinde 25’er baz puanlık üç faiz artışı öngörüyor. Japonya tarafında ise uzun yıllardır süregelen düşük faiz ve deflasyon dönemi resmen sona eriyor.

Teknoloji devlerinin borçlanması ve iklim şokları

Yapay zekâ sektöründeki devasa yatırımlar da tahvil piyasasındaki yükü ağırlaştırıyor. ABD’deki teknoloji şirketlerinin veri merkezlerini finanse etmek adına borçlanmayı artırması, piyasanın bu kadar yüksek hacimli bir borcu absorbe edip edemeyeceği sorusunu gündeme taşıdı. En büyük beş teknoloji şirketinin bu yıl ihraç ettiği borç miktarı 135 milyar dolara ulaşarak, 2020-2024 yıllarındaki 35 milyar dolarlık ortalamayı katladı.

Diğer yandan, iklim kaynaklı aşırı hava olayları ile ekonomik çalkantıların birleşimi, enflasyon şoklarının daha sık yaşanmasına ve faiz oranlarının yapısal olarak daha yüksek seviyelerde kalmasına zemin hazırlıyor.

Kamunun borç yükü bütçeleri eritiyor

Küresel kamu borçlanması; Covid-19 kısıtlamalarının etkilerini hafifletme, Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin ardından yükselen enerji maliyetlerini karşılama ve savunma harcamalarını artırma politikaları nedeniyle tarihi seviyelere çıktı. Bu durum, küresel faiz oranlarındaki en küçük değişimin dahi ülke bütçelerine ağır bir yük bindirmesine yol açıyor.

İngiltere: Kamu harcamalarının her 12 sterlininden biri doğrudan borç faizine harcanıyor. Tahvil getirilerindeki artış, Sonbahar Bütçesi öncesinde faiz maliyeti beklentilerini yükseltiyor.

Avustralya: Tahvil getirileri 15 yılın rekorunu kırarken kamu borcu 1 trilyon Avustralya dolarına dayandı. Avustralya Merkez Bankasının yüksek enflasyonla mücadele etmek için bu ay yeni bir faiz artışına gitmesi bekleniyor.

Gelişmekte Olan Ülkeler: Kısa vadeli finansmana bağımlılığın artması nedeniyle yüksek faiz riskine daha açık hale gelen bu ülkelerde, tırmanan refinansman maliyetleri iklim, sağlık ve eğitim bütçelerinden kısıntı yapılmasına neden olabiliyor.

Şirket yatırımları ve konut kredileri risk altında

Tahvil getirilerinin yüksek seviyelerde seyretmesi yalnızca kamuyu değil, reel sektörü ve hanehalkını da doğrudan etkiliyor. Yüksek getiriler şirket yatırımlarını zorlaştırırken, özellikle İngiltere gibi ülkelerde mortgage (konut kredisi) faizlerinin artmasına sebebiyet veriyor. Küresel tahvil piyasalarındaki satış dalgası haftanın sonuna doğru bir miktar hafiflemiş olsa da getiriler üç ay önceki seviyelerinin belirgin şekilde üzerinde kalmayı sürdürüyor.