Yapay zekâ diplomasisi: ABD, Ermenistan'a barış anlaşması karşılığında dev çip vaadinde bulundu

YAYINLAMA 05 Eylül 2026 17:56

GÜNCELLEME 05 Eylül 2026 17:59

Ekonomim haberlerini Google'da daha sık görün Ekonomim'i tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyerek nitelikli haberlere daha kolay ulaşın.

Güney Kafkasya'da onlarca yıldır süregelen gerilimi sona erdirmek isteyen ABD yönetimi, diplomasi trafiğinde teknoloji kozunu masaya sürdü. ABD'li müzakerecilerin, Ermenistan ile Azerbaycan arasında varılan ön barış anlaşmasını sağlamlaştırmak adına Ermenistan'a Nvidia üretimi yüksek güçlü yapay zekâ çiplerine erişim garantisi verdiği ortaya çıktı. Ermenistan'da yürütülen dev bir veri merkezi projesine yönelik çip alım izinlerinin genişletilmesi, Erivan'ın barış masasında kalmasını teşvik eden ana unsurlardan biri oldu.

Dağlık Karabağ nedeniyle 35 yılı aşkın süredir aralıklı olarak devam eden ve yaklaşık 40 bin kişinin hayatını kaybettiği çatışmaların ardından, Trump yönetimi 2025'in başında Güney Kafkasya'da barışı öncelikli hedef haline getirerek bölgeye diplomatlar gönderdi. ABD'li yetkililer, Ermenistan'ın yakın ekonomik ilişkiler karşılığında barış anlaşmasına daha sıcak bakacağını değerlendirdi.

Hrazdan'da 5 milyar dolarlık dev proje: 70 bin gelişmiş sunucu kurulacak

Çip diplomasisinin odağında, Ermenistan'ın Hrazdan kentinde inşa edilen Firebird veri merkezi yer alıyor. Maliyetinin 5 milyar doların üzerine çıkması öngörülen projede, gelecek yılın sonuna kadar Nvidia'nın Grace Blackwell ve Vera Rubin sunucularından toplam 70 bin adet kullanılması hedefleniyor.

Daha önce yaklaşık 6 bin grafik işlem birimi için ihracat lisansı başvurusunda bulunan Firebird firmasına, ön barış anlaşmasının sağlanmasının ardından yeşil ışık yakıldı. ABD'li yetkililer, Nvidia'nın GB300 olarak bilinen gelişmiş işlemcilerinden on binlercesinin satışına resmi onay verdi. Firebird Üst Yöneticisi Razmig Hovaghimian, uluslararası müşterileri çekebilmek için teknolojik altyapının güvenli ve istikrarlı bir barış ortamına ihtiyaç duyduğunu vurguladı.

Tarafların yaklaşımı ve ABD'nin ihracat lisansları

Diplomatik hamlelere ilişkin açıklama yapan Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan'ın sözcüsü, Azerbaycan ile barışın hükümetin en temel vaadi olduğunu belirterek yarı iletkenler ve yapay zekâ anlaşmasının ülkeye sağlanan önemli bir ekonomik kazanım olduğunu ifade etti. Eski ABD'nin Ermenistan Büyükelçisi Kristina Kvien de Nvidia çiplerine erişimin görüşmelerdeki ekonomik teşviklerin kilit bir parçası olduğunu doğruladı.

Diğer taraftan, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in sözcüsü Hikmet Hacıyev ise ülkesinin anlaşmaya varmak için herhangi bir ekonomik teşvike ihtiyaç duymadığını bildirdi. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance de şubat ayında Ermenistan'a gerçekleştirdiği ziyarette, yüksek güçlü Nvidia çiplerinin satışı için çeşitli ihracat lisanslarının tanımlandığını resmen açıklamıştı.

'Trump Uluslararası Barış ve Refah Rotası' 2027'de başlıyor

Bölgedeki ulaşım ve lojistik ağlarını yeniden şekillendirecek adımlar da planlamalara dahil edildi. ABD tarafından önerilen ve Azerbaycan'ı doğrudan Nahçıvan'a bağlayacak olan demir yolu, boru hattı ile kara yollarından oluşan "Trump Uluslararası Barış ve Refah Rotası"nın inşasına 2027 yılının başında başlanması öngörülüyor.