Japonya'da devrim gibi emeklilik kararı: Prim ödemeden maaş devri kapanıyor

YAYINLAMA 05 Eylül 2026 15:20

GÜNCELLEME 05 Eylül 2026 15:27

Ekonomim haberlerini Google'da daha sık görün Ekonomim'i tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyerek nitelikli haberlere daha kolay ulaşın.

Japonya'da sosyal güvenlik sisteminin en çok tartışılan unsurlarından biri olan prim ödemesiz emeklilik hakkı yeniden yapılandırılıyor. Sağlık, Çalışma ve Refah Bakanlığı, çalışan eşlerin bakmakla yükümlü olduğu kişilere prim ödemeden temel emekli maaşı alma imkanı sunan “3. kategori sigortalı” sisteminin kapsamını daraltmaya yönelik masayı kurdu.

Tokyo’nun Chiyoda ilçesinde gerçekleşen ilk toplantıda uzman kurul, mevcut durumu kapsamlı bir şekilde araştırma ve sistemdeki sorunları tespit edip netleştirme politikasını onayladı. Yürütülecek bu çalışmaların çıktıları, 2030 mali yılında gerçekleştirilmesi planlanan bir sonraki emeklilik sistemi reformuna doğrudan yön verecek.

Yüzde 98'i kadınlardan oluşuyor: Sistemi adil bulmayan eleştiriler artıyor

Kategori sigortalılar; işçiler veya kamu görevlileri tarafından bakılan eşleri kapsıyor ve bu grubun yüzde 98’ini kadınlar oluşturuyor. Haftada 20 saat veya daha fazla çalışma gibi çalışan emeklilik sigortasına katılım şartlarını karşılamayan ve yıllık geliri 1,3 milyon yenin altında kalan yarı zamanlı çalışanlar da bu sistem dahilinde değerlendiriliyor. Ancak hiç prim ödemeden temel emekli maaşı alınabilmesi, kamuoyunda sistemin adaletsiz olduğuna dair sert eleştirilere yol açıyor. Bununla birlikte, çalışanların prim yükümlülüğünden kaçınmak adına çalışma sürelerini kasıtlı olarak kısıtlaması da mevcut sistemin yarattığı temel sorunlar arasında gösteriliyor.

20 bin kişiye anket uygulanacak ve derinlemesine görüşmeler yapılacak

Sistemin aksayan yönlerini belirlemek isteyen Sağlık, Çalışma ve Refah Bakanlığı; düşük gelirli 20-59 yaş aralığındaki yaklaşık 20 bin kişiye anket uygulamayı planlıyor. Ayrıca 3. kategori sigortalılar ve konuyla ilgili diğer kişilerle birebir görüşmeler gerçekleştirilerek sahadaki durum analiz edilecek.

Uzman kurulun gündeminde öne çıkan diğer başlıklar ise şunlar:

-Bakım yükümlülükleri ve çocuk yetiştirme gibi zorunlu nedenlerle çalışamayan kişilere yönelik özel düzenlemeler.

-Birden fazla şirkette çalışan kişilerin, çalışma sürelerinin birleştirilememesi nedeniyle çalışan emeklilik sigortasına dahil olamaması sorunu.

1986'dan günümüze: Çift gelirli hanelerin artışıyla sayı yarı yarıya düştü

Söz konusu uygulama, maaşlı çalışan koca ve ev hanımından oluşan geleneksel aile modelinin yaygın olduğu 1986 yılında yürürlüğe girmişti. Sistem kapsamındaki 3. kategori sigortalıların sayısı 1995 mali yılı sonunda yaklaşık 12,2 milyon ile zirve noktasına ulaşmıştı. Ancak zamanla çift gelirli hanelerin artması ve hükümetin çalışan emeklilik sigortasına katılım koşullarını kademeli olarak gevşeterek grubun sınırlarını daraltmasıyla bu sayı 2024 mali yılı sonunda 6,41 milyona kadar geriledi.

Bakan Ueno: "Sistem çalışma biçimlerine karşı tarafsız olmalı"

Konuyla ilgili açıklamalarda bulunan Sağlık, Çalışma ve Refah Bakanı Ueno, mevcut yapının çalışma biçimlerine karşı tarafsız bir hale getirilmesinin şart olduğunu vurguladı. Çalışamayan kişilerin her birinin farklı yaşam koşullarına sahip olduğuna dikkat çeken Ueno, herhangi bir adım atmadan önce mevcut durumun tüm ayrıntılarıyla anlaşılması gerektiğini belirtti.