Savaş Dubai’nin ticaretteki kalbini vurdu! Cebel Ali Limanı’nda tarihi düşüş

YAYINLAMA 03 Eylül 2026 11:59

GÜNCELLEME 03 Eylül 2026 12:19

Ekonomim haberlerini Google'da daha sık görün Ekonomim'i tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyerek nitelikli haberlere daha kolay ulaşın.

Dubai’nin küresel ticaret ağındaki yükselişinin simgelerinden biri olan Cebel Ali, bölgedeki çatışmaların deniz taşımacılığı üzerindeki etkisiyle kritik bir sınamayla karşı karşıya. Limanın çevresinde yıllar içinde oluşan lojistik ve sanayi ağı, alternatif güzergâhların devreye alınmasını zorlaştırırken, savaşın Dubai’nin ticaret modeline yönelik kırılganlığını da görünür hale getirdi.

1985’te kurulan bölge, şirketlere parçalarını ithal etme, ürünlerini Dubai’de üretme veya monte etme ve normal gümrük uygulamalarına tabi olmadan yeniden ihraç etme imkânı sağladı. Serbest bölgede bugün hala 12 bin şirket bulunuyor. Liman ve serbest ticaret bölgesinin birlikte Dubai’nin gayrisafi yurt içi hasılasının beşte birinden fazlasını oluşturduğu belirtiliyor. Cebel Ali ayrıca geçen yıl DP World gelirlerinin yüzde 30’unu sağladı.

Savaşla birlikte hacim çöktü

Çatışma öncesinde Cebel Ali Limanı, 110’dan fazla vinçle donatılmış dört konteyner terminalinde günde yaklaşık 40 bin TEU yük elleçliyordu. Ancak savaşın ilk haftalarında limanın hacmi yüzde 90’ın üzerinde azaldı. Sonraki dönemde kısmi bir toparlanma görülse de deniz taşımacılığındaki aksaklık devam etti. Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilerin sayısı da keskin biçimde düştü. 28 Ağustos'ta sona eren haftada boğazdan günde ortalama 17 gemi geçti. Savaş öncesinde günlük ortalama yaklaşık 135 gemi geçiş yapıyordu. Çatışmaların yeniden başlamasının deniz trafiğini daha da aşağı çekebileceği belirtiliyor.

Dubai için “varoluşsal risk” uyarısı

Drewry danışmanı Eirik Hooper, Körfez'deki taşımacılıkta yaşanan kesintinin Dubai açısından “varoluşsal risk” oluşturduğunu söyledi.

Cebel Ali’nin önemi yalnızca sahip olduğu liman kapasitesinden kaynaklanmıyor. Limanın çevresinde gelişen işletmeler, kara ulaşım bağlantıları ve Emirates’in hava kargo kapasitesi, Dubai’ye deniz ve hava taşımacılığını bir araya getiren güçlü bir ağ sağlıyor. Bu nedenle limandaki aksama, yalnızca DP World açısından değil, Dubai’nin ticaret ve ekonomik çeşitlendirme stratejisi açısından da önem taşıyor.

Alternatif liman arayışı başladı

DP World, Hürmüz Boğazı’na olan bağımlılığı azaltmak amacıyla Umman Körfezi kıyısındaki Fujairah’ta iki terminal kurmayı planlıyor. Söz konusu terminallerin, yük türüne bağlı olarak Cebel Ali’nin genel kargo kapasitesinin yaklaşık yarısını karşılaması ve iki yıl içinde tamamlanması öngörülüyor.
Ancak Fujairah da tamamen risksiz bir seçenek değil. Bölge, İran’ın kısa menzilli füzelerinin erişim alanında bulunuyor ve savaş sırasında hedef alındı. Sharjah’taki Khor Fakkan Limanı’nın işletmecisi Gulftainer ise kapasite artışı için 2 milyar dolarlık bir plan açıkladı. CMA CGM de Umman’daki Sohar Limanı’na 400 milyon dolar yatırım yapacağını duyurdu.

Kapasite var, bağlantı sorunu var

Körfez bölgesindeki diğer limanlarda toplam 20 milyon TEU’ya kadar kullanılabilir kapasite bulunuyor. Ancak bu limanların önemli bölümü Dubai’ye etkin biçimde hizmet verebilecek kara ve demir yolu bağlantılarına sahip değil.
Umman’daki Salalah Limanı yaklaşık 3 milyon TEU ek kapasite sunuyor. Fakat Dubai’ye yaklaşık 1.200 kilometre uzaklıkta bulunuyor ve iki merkez arasında yük taşımacılığına yönelik bir demir yolu bağlantısı bulunmuyor.
Bu durum, Cebel Ali’nin kısa sürede başka bir limanla ikame edilmesinin neden zor olduğunu ortaya koyuyor.

DP World küresel ağıyla kaybı sınırlamaya çalışıyor

DP World, küresel operasyonlarındaki diğer limanların Cebel Ali’deki düşüşü kısmen dengelediğini açıkladı.
Şirketin 80 ülkede 60 limandan oluşan ağı bulunuyor ve diğer limanlardaki konteyner hacimlerinin yıllık yüzde 7 ila 8 oranında arttığı belirtiliyor. Ancak Cebel Ali’nin sahip olduğu lojistik ekosistemin başka bir merkezde aynı ölçekte yeniden oluşturulması kolay görünmüyor.

İran’ın da Dubai’ye ihtiyacı var

Yaşanan tablo, Dubai ile İran arasındaki ekonomik ilişkinin farklı bir boyutunu da ortaya koyuyor. İran ekonomisinin Dubai’ye bağımlı olması, Tahran’ın gemilerin Cebel Ali’ye ulaşımını ve Dubai ile dünya arasındaki ticaret akışını sürdürmek istemesine neden olabilir. Böylece Hürmüz Boğazı’ndaki çatışmaların yarattığı baskı, yalnızca bir limanın faaliyetlerini değil, Dubai’nin küresel ticaret merkezi olarak kurduğu ekonomik modelin dayandığı ulaşım ağının kırılganlığını da görünür hale getirdi.