Tarım Ürünlerinde 14 Yılın En Güçlü Fiyat Artışı

Küresel tarım piyasalarında savaşlar, aşırı sıcaklar ve güçlenen El Niño etkisiyle fiyatlarda sert yükseliş yaşandı.

Bloomberg’in 10 önemli tarım ürününü izleyen endeksinin ağustos ayında yüzde 13’ten fazla yükselerek Temmuz 2012’den bu yana en güçlü aylık artışını kaydetmeye hazırlandığı belirtildi.

Yükselişte özellikle buğday fiyatlarındaki hareket öne çıktı. Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşın Karadeniz’de gemileri, limanları ve tahıl ihracat tesislerini hedef alan saldırılarla yoğunlaşması, bölgeden gerçekleştirilen tahıl sevkiyatlarını yavaşlattı.

Rusya ve Ukrayna’nın 2026/27 sezonunda toplam 59,5 milyon ton buğday ihraç etmesi bekleniyor. Bu miktar, dünya genelinde 212,7 milyon ton olarak tahmin edilen buğday ticaretinin yaklaşık yüzde 28’ine karşılık geliyor.

ABD Tarım Bakanlığı, ağustos tahmininde Rusya’nın buğday ihracatı beklentisini 1,5 milyon ton azaltarak 46 milyon tona, Ukrayna’nın ihracat beklentisini ise 1 milyon ton düşürerek 13,5 milyon tona çekti.

Küresel buğday stoklarının aynı dönemde artırılması ise sorunun yalnızca üretim yetersizliğinden kaynaklanmadığına işaret etti. Savaş nedeniyle üretilen tahılın küresel piyasalara ulaştırılmasında yaşanan sorunlar fiyatlar üzerindeki baskıyı artırdı.

Buğday, şeker ve kakao fiyatları yükseldi

Rusya ve Ukrayna’nın küresel tahıl ticaretindeki kritik konumu nedeniyle Karadeniz’den yapılan ihracatın aksaması, alternatif üreticilerden gerçekleştirilecek sevkiyatların önemini artırdı.

Haberde, “Alternatif kaynakların da sınırlı olması piyasadaki endişeleri büyütüyor. Arjantin'deki mahsulün kalitesine ilişkin belirsizlikler, Kanada'daki arz kısıtlamaları ve Avustralya'nın ihracat kapasitesindeki zayıflık, Karadeniz'deki açığın hızlı şekilde kapatılmasını zorlaştırıyor” ifadelerini kullandı.

ABD buğdayının alternatif olarak daha yüksek maliyetli olması da küresel fiyatlar üzerindeki baskıyı artırdı. Karadeniz’deki tahıl sevkiyatlarının uzun süre aksaması halinde sorunun birden fazla sezona yayılan arz krizine dönüşebileceği belirtiliyor.

Tarım piyasalarındaki yükselişte hava koşulları da etkili oldu. ABD ve Avrupa’da yaz aylarında yaşanan aşırı sıcaklar mısır üretimini olumsuz etkilerken, şeker ve kakao fiyatları ağustos ayında yaklaşık yüzde 20 yükseldi.

Dünya Meteoroloji Örgütü, güçlü bir El Niño’nun gelişmekte olduğunu ve etkisinin ağustos-ekim döneminde güçlenmesinin beklendiğini belirtiyor. Kasım ayında zirve yapması beklenen hava olayının bazı önemli tarım bölgelerinde kuraklık riskini artırabileceği ifade ediliyor.

New York’ta şeker vadeli kontratları da ağustosta yaklaşık yüzde 20 yükselerek 2015’ten bu yana en güçlü aylık artışını kaydetti.

Hindistan’da stokların azalması ve bayram dönemi öncesinde talebin artması fiyatları desteklerken, hükümet üretimdeki düşüş nedeniyle 1 milyon ton ham şekerin gümrüksüz ithalatına izin verdi. Ülkenin şeker üretimi tahmini de 34,3 milyon tondan 30,6 milyon tona indirildi.

Gıda fiyatları üzerindeki baskı artabilir

Tarım ürünlerindeki sert yükselişin henüz market fiyatlarına aynı ölçüde yansımadığı belirtilirken, önümüzdeki dönemde gıda enflasyonu üzerindeki riskler de yakından takip ediliyor.

Haberde, “Tarım ürünlerindeki yükseliş henüz market raflarına aynı hızla yansımıyor. Ancak tahıl, şeker ve kakao fiyatlarındaki artışın enerji, gübre ve taşımacılık maliyetlerindeki yükselişle birleşmesi, önümüzdeki dönemde gıda fiyatları üzerinde daha fazla baskı oluşturabilir” ifadeleri kullanıldı.

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü’nün (FAO) küresel gıda fiyat endeksi temmuz ayında yüzde 0,6 artarak 131,1 puana yükseldi.

Endeks yıllık bazda yüzde 1 artarken, Mart 2022’de kaydedilen tarihi zirvenin yüzde 18,2 altında bulunuyor.