Norveç'in gelecek kuşak fonu 2,3 trilyon dolara ulaştı, rekor kar elde edildi

Son Güncelleme: 26.08.2026 07:52

Reuters

Dünyanın en büyük devlet varlık fonu olan Norveç Varlık Fonu, teknoloji hisselerindeki yükselişin desteğiyle yılın ilk yarısında yaklaşık 184,3 milyar dolar kar elde etti.

Reuters

Norveç'in resmi adıyla Devlet Emeklilik Fonu Küresel'in (Government Pension Fund Global) toplam büyüklüğü, haziran sonu itibarıyla 22,7 trilyon Norveç kronuna, yaklaşık 2,3 trilyon dolara ulaştı.

Fonun yılın ilk yarısındaki getirisi yüzde 9,4 olarak gerçekleşti. Hisse senedi yatırımları yüzde 13 getiri sağlarken özellikle teknoloji, telekomünikasyon ve enerji şirketleri öne çıktı. Teknoloji hisselerindeki getiri yüzde 25'i aşarken telekomünikasyon sektöründe bu oran yüzde 40'ın üzerine çıktı.

Fon ayrıca güncel yatırım listesini açıklarken Elon Musk'ın uzay şirketi SpaceX'te yüzde 0,05 oranında hisseye sahip olduğunu ilk kez duyurdu. Hissenin 30 Haziran itibarıyla yaklaşık 1,2 milyar dolar değerinde olduğu belirtildi.

Reuters

FON NEDEN KURULDU?

Bugün dünyanın en büyük yatırım fonuna dönüşen yapının temelleri, Norveç'in Kuzey Denizi'nde büyük petrol ve doğal gaz rezervleri keşfetmesinin ardından atıldı.

1969'da büyük petrol sahalarının bulunmasının ardından ülkeye hızla artan petrol geliri girmeye başladı. Norveç yönetimi, bu paranın tamamını kısa sürede harcamanın ekonomide aşırı ısınmaya, gelirlerin petrol fiyatlarına bağımlı hale gelmesine ve gelecek kuşakların petrol zenginliğinden yararlanamamasına yol açabileceği değerlendirmesini yaptı.

Norveç Parlamentosu 1990'da dönemin adıyla Devlet Petrol Fonu'nun kurulmasına karar verdi. Fona ilk para aktarımı ise 1996'da yapıldı.

Temel amaç, petrol ve doğal gazdan elde edilen geçici geliri kalıcı bir finansal servete dönüştürmekti.

Fon aynı zamanda petrol fiyatlarının sert biçimde düştüğü dönemlerde devlet bütçesini koruyacak bir tampon oluşturmak, yaşlanan nüfusun gelecekte yaratacağı kamu harcamalarına hazırlık yapmak ve petrol rezervleri tükendiğinde de ülkenin elinde gelir üretebilen büyük bir varlık bırakmak için tasarlandı.

2006'da fonun adı Devlet Emeklilik Fonu Küresel olarak değiştirildi.

Adında "emeklilik" bulunmasına rağmen fon doğrudan yalnızca emekli maaşlarını ödeyen klasik bir emeklilik fonu değil. Daha geniş anlamda Norveç devletinin uzun vadeli tasarruf hesabı ve gelecek kuşaklar için oluşturduğu finansal rezerv niteliğinde.

Reuters

Fonun dikkat çekici özelliklerinden biri, yatırımlarının tamamının Norveç dışında yapılması.

Bunun temelinde petrol gelirlerinin doğrudan ülke ekonomisine akıtılarak enflasyon, aşırı talep ve ekonomik dengesizlik yaratmasını önleme hedefi bulunuyor.

Norveç devletinin petrol ve doğal gaz faaliyetlerinden elde ettiği net gelir fona aktarılıyor. Para daha sonra dünyanın farklı ülkelerindeki şirketlere, tahvillere, gayrimenkullere ve enerji altyapısına yatırılıyor.

Böylece Norveç, yerin altındaki petrol ve doğal gaz servetini zaman içerisinde küresel şirketlere ve diğer finansal varlıklara yayılan bir servete dönüştürüyor.

Reuters

7 BİNDEN FAZLA ŞİRKETTE HİSSESİ VAR

Fonun yatırımları Norveç Merkez Bankası bünyesindeki Norges Bank Investment Management tarafından yönetiliyor.

30 Haziran 2026 itibarıyla fonun yaklaşık yüzde 72'si hisse senetlerinde, yüzde 26'sı tahvillerde bulunuyor. Kalan bölüm ise gayrimenkul ve yenilenebilir enerji altyapısı gibi yatırımlardan oluşuyor.

Fon, dünya genelinde yaklaşık 7 bin 100 şirkette hisse sahibi. Küresel borsalarda işlem gören şirketlerin hisselerinin ortalama yüzde 1,5'ine sahip olması nedeniyle dünyanın en büyük kurumsal yatırımcılarından biri konumunda.

Apple, Microsoft, Nvidia, Alphabet, Amazon ve Meta gibi dünyanın en büyük şirketleri de fonun yatırım yaptığı şirketler arasında yer alıyor.

Yatırımlar tek bir ülke veya sektörde yoğunlaştırılmayarak riskin mümkün olduğunca dağıtılması hedefleniyor.

Sosyal Medya

DEVLET, PARANIN TAMAMININI HARCAYAMIYOR

Norveç hükümeti istediği zaman fondaki trilyonlarca doları bütçeye aktaramıyor.

Ülkede uygulanan mali kurala göre fondan yapılan harcamaların uzun vadede fonun beklenen reel getirisiyle uyumlu olması gerekiyor. Bu oran halen yıllık yaklaşık yüzde 3 olarak kabul ediliyor.

Amaç ana sermayeyi mümkün olduğunca koruyarak yalnızca servetin ürettiği getirinin bir bölümünü kullanmak. Böylece petrol gelirlerinden yalnızca bugünkü Norveçlilerin değil, gelecek kuşakların da yararlanması hedefleniyor.

Kural katı bir yıllık yüzde 3 sınırı anlamına gelmiyor. Ekonomik krizlerde daha fazla, ekonominin güçlü olduğu dönemlerde ise daha az kaynak kullanılabiliyor.

Fon artık Norveç kamu maliyesinin de önemli bir parçası haline geldi. Hükümetin tahminlerine göre 2026'da merkezi yönetim bütçesi harcamalarının yaklaşık yüzde 27'si fondan yapılan aktarımlarla finanse edilecek.