NASA teleskobu, küçük kırmızı noktaları çevreleyen galaksileri ortaya çıkardı

JWST'nin 2022'de faaliyete girmesiyle keşfedilen küçük kırmızı noktalar o zamandan beri gökbilimcilerin kafasını kurcalıyor.

Evrenin yaklaşık ilk 1 milyar yılında tespit edilen bu noktalar son derece uzak oldukları için kırmızı görünüyor.

fazla oku

Bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)

Bilim insanları bu çok küçük, kompakt noktaların süper kütleli kara deliklerin ilk aşamaları veya epey yoğun galaksiler olabileceğini düşünüyor. Ancak evrenin bebeklik döneminde bu tür yapıların nasıl meydana geldiğini cevaplamakta zorlanıyorlar.

Gökbilimciler küçük kırmızı noktaların gizemini çözmek için yer aldıkları galaksileri incelemeye çalışıyor.

Wuhan Üniversitesi'nden Xuheng Ding ve ekip arkadaşları, bu amaç doğrultusunda uzak evrenin COSMOS-Web diye bilinen bölgesine odaklandı. Bu bölgede bugüne kadar 400'ten fazla küçük kırmızı nokta saptandı.

Noktaların parkaklığı, etraflarındaki bölgenin düzgünce görülmesini zorlaştırdığı için galaksileri incelemek güç bir işti. Yeni araştırmayı yürüten ekip ise JWST'nin optiklerinin hassas modellemesini kullanarak her bir görüntüdeki parlak merkezi ışığı ortadan kaldırmaya çalıştı.

Bulguları hakemli dergi Nature Astronomy'de dün (24 Ağustos) yayımlanan çalışmanın yazarlarından Andrew Battisti, Conversation için kaleme aldığı yazıda "Bir tablonun merkezindeki bir el feneri, gözlerinize doğrudan parlak kırmızı ışık tutarken resmin renk detaylarını görmeye çalıştığınızı düşünün" diye açıklıyor:

Bizim tekniğimiz, resmi net bir şekilde görmek için esasen bu el fenerini engellemeye benziyor.

Bilim insanları bu görüntülerden 217 tanesini birleştirerek galaksilerin daha önce görülmeyen ışığını bulmayı başardı.

Ekip, bu noktaların etrafındaki yıldız kütlesinin genellikle Güneş'in yaklaşık 1 milyar katı olduğunu tespit etti. Bu, Samanyolu'nun kütlesinin yüzde 1'inden azına denk geliyor. Ancak Samanyolu yaklaşık 100 bin ışık yılı çapa sahipken, o kütlenin tamamı sadece 685 ışık yılı çapa sıkışmıştı.

Araştırmacılar bu cisimlerin, aynı döneme ait benzer kütledeki yıldız oluşturan galaksilerden 2,5 kat daha kompakt olduğu sonucuna vardı.

Ayrıca bu noktaları çevreleyen galaksilerin boyutunun, evrenin bu aşamasındaki tipik bir galaksinin boyutunun yüzde 40'ı kadar olduğu belirlendi. Battisti'ye göre bu, küçük kırmızı noktaların her galakside mümkün olmayan, çok özel koşullarda oluşabildiği anlamına gelebilir.

IFLScience'a konuşan Ding, "Çalışmanın en önemli sonucu, küçük kırmızı noktaların izole ışık noktaları olmadığının ortaya çıkması. En azından istatistiksel olarak, bunlar kompakt ana galaksilerin içine gömülü" diyerek ekliyor:

Bu bize, bu gizemli cisimlerin aslında ne olduğuna dair çok daha net bir resim sunarak erken evrende galaksilerin ve merkezlerindeki kara deliklerin nasıl birlikte büyüdüğünü anlama yolunda yeni ve önemli bir ipucu sağlıyor.

Bu ay Nature'da yayımlanan başka bir çalışmada, küçük kırmızı noktaların aslında "kara delik yıldızı" denen yeni bir cisim türü olabileceği öne sürülmüştü. Kara delik yıldızı, devasa bir kara delik ve onun etrafında bir yıldız gibi ısınan gaz kütlesini ifade ediyor.

Yeni çalışma bu hipotezi ne reddediyor ne doğruluyor. Araştırmacılar küçük kırmızı noktaların çevresini inceleyen daha fazla çalışmanın, bu gizemli yapılar ve evrenin ilk dönemleri hakkındaki soru işaretlerini gidermesini umuyor.

Independent Türkçe, IFLScience, Conversation, Nature Astronomy, Nature

Derleyen: Büşra Ağaç

DAHA FAZLA OKU

Hakkında daha ayrıntılı: çeviriUzayevrenNASAjames webb uzay teleskobu

DAHA FAZLA HABER OKU

ÇEVİRİ BİLİM

Çin, Ay görevini "mutlak başarı" için erteledi

ÇEVİRİ BİLİM

Dünya ısındıkça bazı ağaçların hava kalitesini düşürdüğü ortaya çıktı

ÇEVİRİ BİLİM

700 yıllık iskelet, meşhur kuşatma silahının bilinen ilk kurbanı olabilir

ÇEVİRİ BİLİM

Güneş tutulmasını izlediğimde neden gözyaşlarına boğuldum?