ABD, İran’ın petrol gelirlerini kesmek için yaptırımları genişletirken en büyük alıcı Çin’i dolar temelli finans sisteminden çıkarılma riskiyle karşı karşıya bıraktı. Ancak Washington’ın Çin bankalarına doğrudan yaptırım uygulamaktan kaçınması, Pekin’den gelebilecek ekonomik misilleme endişesini gündeme taşıdı.
Mutluhan Yıldız25 Ağustos 2026 08:22
25 Ağustos 2026 08:35
Dünya'yı haber kaynağınız olarak eklemek için tıklayın!ABD yönetimi, İran’ın ekonomik kaynaklarını hedef alan yaptırımların kapsamını genişletti. Ülkelere Tahran yönetimiyle ticari ilişkilerini sonlandırma çağrısı yapan Washington, buna uymayanların dolar temelli finans sistemine erişiminin engellenebileceği uyarısında bulundu.
Yeni yaptırımların merkezinde, uzun süredir İran petrolünün en büyük alıcısı olan Çin bulunuyor. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, hiçbir ülke veya finans kuruluşunun Amerikan yaptırımlarının erişimi dışında olmadığını belirtirken Pekin’den İran’la yürütülen ticaret konusunda iş birliği istedi.
Çin’in İran’dan petrol alımı sert düştü
Kpler’in gemi takip verilerine göre Çin’in İran’dan yaptığı ham petrol ithalatı şubatta günlük 1,57 milyon varil, martta ise 1,47 milyon varil olarak gerçekleşti.
ABD’nin temmuz ayında İran gemileri ve limanlarına yönelik ablukayı yeniden devreye almasının ardından sevkiyatlar belirgin biçimde azaldı. Çin’in İran’dan gerçekleştirdiği petrol ithalatı haziranda günlük 785 bin varile gerileyerek Şubat 2023’ten bu yana en düşük seviyesini gördü.
Temmuzda günlük 823 bin varile yükselen sevkiyatların ağustos ayında şu ana kadar 534 bin varile kadar düştüğü hesaplandı.
Ticaret bağımsız rafineriler üzerinden yürütülüyor
İran petrolünü ağırlıklı olarak Çin’de “çaydanlık rafinerileri” adıyla bilinen bağımsız işletmeler satın alıyor. Bu rafineriler, yüksek indirimle satılan İran petrolünü işleyerek ürettikleri benzin ve motorini iç pazara sunuyor.
Çin’in büyük kamu rafinerileri ise dolar temelli finans sisteminden çıkarılma riskinden dolayı 2019’dan bu yana İran petrolünden uzak duruyor. İç pazara odaklanan bağımsız rafinerilerde aynı riskin daha sınırlı olması, ticaretin bu işletmeler üzerinden devam etmesini sağlıyor.
İran petrolünün Çin’e sevkiyat sırasında Malezya veya Endonezya menşeli olarak gösterildiği, ödemelerin ise Çin para birimi üzerinden ve takip edilmesi zor aracılardan oluşan bir ağ aracılığıyla gerçekleştirildiği belirtiliyor.
Washington doğrudan adım atmaktan çekiniyor
ABD daha önce küçük Çinli rafineriler, denizcilik şirketleri ve petrol taşıyan gemilere yaptırım uyguladı. Nisanda Çinli Hengli Petrochemical’ın bir rafinerisi ile yaklaşık 40 şirket ve gemi yaptırım listesine alınmıştı. Şirket, İran petrolü satın aldığı iddiasını reddetmişti.
Washington iki büyük Çin bankasını da İran’a ait fonların sistemlerinden geçirilmesi halinde ikincil yaptırımlarla karşılaşabilecekleri konusunda uyardı. Ancak bankalara henüz doğrudan yaptırım uygulanmadı.
Uzmanlara göre ABD yönetimi, Trump ile Şi arasında gelecek ay yapılması beklenen görüşme öncesinde Pekin’in olası misillemesini gözetiyor. Çin’in özellikle kritik mineral ihracatına sınırlama getirmesi, ABD açısından önemli risklerden biri olarak değerlendiriliyor.
Pekin’den yaptırımlara tepki
Çin Dışişleri Bakanlığı, yaptırım ve baskı politikalarının sorunun çözümüne katkı sağlamayacağını belirterek ülkenin çıkarlarını korumak için gerekli adımların atılacağını açıkladı. Pekin yönetimi ayrıca tek taraflı yaptırımları tanımadığını yineleyerek diplomatik çözüm çağrısında bulundu.
İran Ekonomi Bakanı Ali Medenizade de Çin ve Rusya’nın ABD’nin yeni yaptırımlarını kabul etmediğini savundu. Medenizade, İran’ın ekonomik baskıya karşı kullanabileceği araçlara sahip olduğunu söyledi.
Tarih notu: Kaynak bağlantısı veya yayın tarihi paylaşılmadığı için metindeki “pazartesi”, “gelecek ay” ve aylık sevkiyat verilerinin kesin takvim karşılıkları bağımsız olarak kontrol edilemedi. Yayımlamadan önce kaynak haberin tarihiyle eşleştirilmesi gerekir.
Kaynak: HABER MERKEZİ
Yorumlar (0)
Giriş yaparak yorum yazabilirsin.
İlk yorumu sen yaz.